Với trải nghiệm dạy Ngữ văn xin nêu những suy nghĩ về dự thảo chương trình mới

  • 09/02/2018 | 18:03 GMT+7
  • 3.346 lượt xem

Không chỉ thẳng thắn nêu ra suy nghĩ của mình về một số tác phẩm bắt buộc, giảng viên Diêu Lan Phương còn muốn đề nghị sự kết hợp giữa cái cần biết với cái hợp thời ở chương trình Ngữ văn mới. Bởi học sinh phổ thông thời nay có nhiều khác biệt với ngày xưa.

Xin chia sẻ những ý kiến của cô giáo Diêu Lan Phương, trường Đại học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội về dự thảo Chương trình môn Ngữ văn mới.

CHƯƠNG TRÌNH - CẦN KẾT HỢP GIỮA CÁI CẦN BIẾT VÀ CÁI HỢP THỜI (hay là cái đa số học sinh yêu thích)

Có những tác phẩm sao không đưa sang môn Lịch sử?

Cô giáo Diêu Lan PhươngCô giáo Diêu Lan Phương
Tôi vốn luôn tâm niệm chỉ cố gắng làm tốt việc của mình, cái gì không thuộc phận sự, hoặc không với tới thì không bao giờ nghĩ đến. Tuy nhiên, khi đọc đến danh sách 6 tác phẩm bắt buộc trong sách giáo khoa THPT mới, tôi luôn có ý nghĩ trong đầu:

- Tại sao không nhường các tác phẩm chính luận – gắn với các sự kiện lịch sử (như Nam quốc sơn hà, Hịch tướng sĩ, Bình Ngô đại cáo, Tuyên ngôn độc lập) cho môn … lịch sử ?

- Rõ là nếu có tư liệu thơ văn, môn lịch sử cũng bớt khô khan hơn.

- Tại sao không trả văn chương về cho văn chương, cho những giá trị tự thân nội tại gắn với trải nghiệm của con người, với lý do tồn tại của bản thân nó?

Cần nuôi dưỡng tình yêu Văn học

Với trải nghiệm dạy học của mình, tôi thấy: giờ đây học sinh (và thậm chí cả sinh viên đại học chuyên ngành Văn) không còn hứng thú nhiều với các tác phẩm văn học trung đại, kể cả Truyện Kiều ( vì không hiểu, vì khoảng cách lịch sử quá xa, vì thầy cô không truyền đạt tốt,…). Tôi đã hỏi vô số học sinh, từ thời tôi còn học phổ thông, cùng một câu hỏi: "Em có thích đọc truyện Kiều không, có thấy hứng thú không?"; câu trả lời đa số là: "Không".

Truyền Kiều là kiệt tác của nhân loại – chắc chắn là vậy, nhưng điều này không đồng nghĩa với mọi thế hệ đều yêu thích Truyện Kiều (có lúc chúng ta phải thừa nhận nó đồng thời cũng là một di sản). Học sinh của chúng ta đang sống ở thế kỷ XXI, thời đại thay đổi chóng mặt, khác hẳn với nhịp độ cuộc sống của thế kỷ X-XX. Và ở thời đại này, chúng ta phải chấp nhận không có giá trị nào là vĩnh viễn, mọi giá trị đều có thể bị thay thế. Vì vậy, với chương trình Ngữ văn (và cả các chương trình khác), tôi nghĩ cần phải kết hợp giữa cái cần biết và cái học sinh yêu thích.

Một trong những cuốn sách tham khảo về Truyện KiềuMột trong những cuốn sách tham khảo về Truyện Kiều
6 tác phẩm bắt buộc chỉ là phần cần biết mà người lớn chúng ta quan niệm mà thôi – tuy nhiên nếu được chọn trong thời trung đại, tôi sẽ chọn 1 bài thơ Phật giáo, Cảm hoài của Đặng Dung, 1 bài thơ Nôm của Nguyễn Trãi, Truyện Kiều hoặc Văn chiêu hồn của Nguyễn Du – những tác phẩm gắn với cảm nghĩ của con người và gắn với sự phát triển của văn chương hơn.

Ngoài phần CẦN BIẾT ấy, thì phần được tự chọn, xin hãy chọn những tác phẩm phù hợp với tâm sinh lý của học sinh thế kỷ XXI – những tác phẩm chúng có thể hiểu, có thể trải nghiệm và có thể say mê. Như thế, chúng ta mới có thể nuôi dưỡng được tình yêu đối với văn học/ văn chương, với việc đọc cho con trẻ.

Thước đo cái hay, cái đẹp

Trong khoa học, có một nguyên tắc là không lấy thước đo của thời đại này để đo thời đại khác. Cái mà thế hệ 6x, 7x cho là đẹp, là hay thì thế hệ 9x, 10x có thể không còn thấy hay nữa. Thừa nhận sự khác biệt luôn luôn là cần thiết để thấu hiểu và tiến bộ. Chúng ta có những trải nghiệm khác và trẻ con hiện nay có những trải nghiệm khác. Cả thế hệ chúng ta bồi hồi xúc động khi nghe "Tình ca" của Hoàng Việt, nhưng chúng ta vẫn cần thừa nhận "Thật bất ngờ" của Trúc Nhân hay "Lạc trôi" của Sơn Tùng mang đậm hơi thở của cuộc sống đương đại. 

Văn chương gắn liền với khoái cảm

Văn chương – gắn liền với khoái cảm thẩm mỹ và khoái cảm của sự đọc. Khi nó không đưa lại được điều đó thì không bao giờ kích thích được người ta tìm hiểu về nó hay say mê nó.

Tôi từng thuộc làu câu của Shchedrin: "Văn học nằm ngoài những định luật của băng hoại, chỉ mình nó không thừa nhận cái chết”, và đã gán câu này cho tất cả các tác phẩm có giá trị. Nó còn được đưa vào các bài giảng cho sinh viên của tôi từ lúc đi dạy cho đến khoảng những năm 2013 để khẳng định về sự trường tồn bất chấp thời gian. Tuy nhiên, 5 năm gần đây, tôi mới nhận thức được thế giới đã thay đổi và giờ đây một tác phẩm có giá trị cũng có thể chỉ có giá trị trong một khoảng thời gian nào đấy, trong một lúc nào đấy, ở một nơi nào đây và với ai đấy…

Học sinh Câu lạc bộ Ngôn ngữ và EQ chép bài thơ mình thíchHọc sinh Câu lạc bộ Ngôn ngữ và EQ chép bài thơ mình thích
Định hướng (thường là của người lớn) luôn luôn là quan trọng nhưng chúng ta phải chú ý đến điều này, để đầu tiên, giúp các thầy cô giáo dạy Ngữ văn có thể truyền được cảm hứng, giúp học sinh yêu thích môn học. Sáng tạo về phương pháp cũng quan trọng, nhưng chương trình cũng quan trọng không kém, nhất là chương trình giáo dục Việt Nam luôn mang tính phổ cập quốc gia.


9/2/2018

Diêu Lan Phương

 

Ý kiến bạn đọc:

Bạn hãy Đăng nhập để gửi ý kiến của mình.

Đề thi mới nhất

Toán học & kết nối tuần 3

Môn Toán học - Lớp 8

Tống Phước Hiển

146 lượt thi

Toán học & kết nối tuần 3

Môn Toán học - Lớp 9

Tống Phước Hiển

104 lượt thi

Toán học & kết nối tuần 3

Môn Toán học - Lớp 6

Tống Phước Hiển

127 lượt thi

Toán học & kết nối tuần 3

Môn Toán học - Lớp 7

Tống Phước Hiển

97 lượt thi

Bài kiểm tra cuối kì II (Cuối năm)

Môn Toán học - Lớp 5

xtoan78

82 lượt thi

Xem thêm

Bài giảng mới nhất

Ghi số tự nhiên

Ghi số tự nhiên

Nguyễn Sáng

Toán học - Lớp 6

Xem thêm