Vài chú ý khi dạy toán ở tiểu học - giải thích điều hay tranh luận

  • 08/11/2018 | 18:08 GMT+7
  • 4.276 lượt xem

Nhiều khi phụ huynh dạy con hoặc thầy cô dạy trò môn Toán ở cấp tiểu học không để ý tới những quy ước ban đầu khi học tới một vấn đề nào đó. Đôi khi chúng ta hay thắc mắc và tranh luận với nhau. Bài viết của thầy Phan Duy Nghĩa lưu ý vài chi tiết ấy.

1. Tại sao lại phải viết đơn vị trong trong ngoặc ở kết quả phép tính?

Xin được giải thích rõ vấn đề này qua ví dụ sau. Xét bài toán ở lớp 2:

Ví dụ 1. Hàng trên có 5 quả cam. Hàng dưới có nhiều hơn hàng trên 2 quả cam. Hỏi hàng dưới có mấy quả cam?

Ta có bài giải như sau:

Số cam ở hàng dưới là:

5 + 2 = 7 (quả cam) (A)

Đáp số: 7 quả cam

Bây giờ ta sẽ bàn kĩ về cách viết (A). Đúng ra thì 5 + 2 chỉ bằng 7 thôi (5 + 2 = 7) chứ 5 + 2 không thể bằng 7 quả cam được. Do đó, nếu viết: 5 + 2 = 7 quả cam thì rõ ràng là sai. Nói cách khác nếu vẫn muốn được kết quả là 7 quả cam thì ta phải viết: 5 quả cam + 2 quả cam = 7 quả cam (B).

Tuy nhiên việc viết một phép tính giải với các danh số như vậy là rất khó khăn và tốn nhiều thời gian đối với một học sinh lớp 1, lớp 2. Do đó, chúng ta chủ trương dùng cách viết phép tính với hư số (các số không có đơn vị kèm theo) rồi ghi chú đơn vị sau kết quả như ở (A).

Có thể hiểu rằng "quả cam" viết trong dấu ngoặc ở đây chỉ có một sự ràng buộc về mặt "văn học" với số 7, chứ không có sự ràng buộc chặt chẽ về toán học với số 7.

Do đó, nên hiểu: 5 + 2 = 7 (quả cam) là cách viết tắt của một câu văn như sau: "5 + 2 = 7, ở đây 7 là 7 quả cam".

Như vậy đặt đơn vị quả cam ở trong ngoặc sau kết quả phép tính là một giải pháp trung hòa bảo đảm:

- Vừa tránh được một sai lầm về mặt toán học.

- Vừa chú trọng được đúng mức đến vai trò của các đơn vị trong phép tính giải.

- Vừa tránh được việc viết quá nhiều danh số, dài dòng và tốn thời gian như ở (B).

Tuy nhiên trong đáp số của bài toán thì không có phép tính và đáp số là trả lời cho câu hỏi của bài toán nên ta không đặt đơn vị quả cam ở trong ngoặc mà ghi như sau:

Đáp số: 7 quả cam.

Cũng vì các lí do nêu trên nên không được viết, chẳng hạn:

15 (em) : 3 (em) = 5 (hàng)

Vì ta không được đưa một chú thích "có tính văn học" vào "trong lòng" một công thức toán học.

Cũng không được viết, chẳng hạn:

3 x 2 = 6 (m2) = 600 (dm2) (C)

Vì viết như vậy là ta đã coi 6 = 600.

Muốn ghi một phép tính giải có kèm theo việc đổi đơn vị như ở (C) thì ta có thể viết như sau:

3 x 2 = 6 (m2)

6 m2 = 600 dm2

Hoặc viết gọn thành một dòng: 3 x 2 = 6 (m2) hay 600 dm2.

2. Cần phải được hiểu rõ ý nghĩa nhằm tránh những sai sót không đáng có.

Ví dụ 2. Khi giới thiệu phép nhân hai số tự nhiên, trong sách đã nêu: 2 + 2 + 2 = 2 x 3, chứ không phải là 2 + 2 + 2 = 3 x 2. Vì vậy khi gặp bài tập viết tích hai số thành tổng các số hạng bằng nhau, cần phải tuân theo ý nghĩa của phép nhân (là tổng các số hạng bằng nhau).

Chẳng hạn: 4 x 7 = 4 + 4 + 4 + 4 + 4 + 4 + 4. Không viết: 4 x 7 = 7 + 7 + 7 + 7 (Vấn đề tính chất giao hoán của phép nhân lại là một chuyện khác).

Ví dụ 3. Cho ba số 2; 3; 5 và các dấu + , - , = , hãy lập các phép tính đúng. Bài tập này có 8 khả năng xảy ra:

2 + 3 = 5     

5 = 2 + 3

3 + 2 = 5     

5 = 3 + 2

5 - 2 = 3     

3 = 5 - 2

5 - 3 = 2     

2 = 5 - 3

Các phép tính không nhất thiết ở bên trái dấu bằng (=). Nếu nghĩ thế ta sẽ thiếu 4 trường hợp. Bởi vậy khi học sinh viết phép tính ở bên phải dấu bằng (=) đừng cho là học sinh sai.

Ví dụ 4. a) Tìm hiệu của 7 và 5 phải viết: 7 - 5 = 2. Một số bạn thắc mắc: nhỡ học sinh tiểu học viết 5 - 7 thì sao? Như vậy là chưa hiểu quy ước ở tiểu học.

b) Tìm thương của 3 và 6 phải viết: 3 : 6 = 0,5 mà không được viết là: 6 : 3 = 2. Một số bạn sẽ cho là có 2 trường hợp, sẽ không đúng với quy ước ở tiểu học.
Ví dụ 5.
Vài chú ý khi dạy toán ở tiểu học - giải thích điều hay tranh luận

Trong quá trình dạy học, người giáo viên có nhiều sáng tạo khi thực hiện nội dung sách giáo khoa. Đó là điều đáng hoan nghênh và khích lệ. Tuy nhiên cũng nên tránh làm những gì thêm phức tạp, nhất là bắt buộc học sinh phải xây dựng và học thuộc những quy tắc rắc rối, không cần thiết. Có thể trình bày (mà không bị lỗi):
Vài chú ý khi dạy toán ở tiểu học - giải thích điều hay tranh luận
Không bắt buộc phải viết thẳng cột:
Vài chú ý khi dạy toán ở tiểu học - giải thích điều hay tranh luận

Phan Duy Nghĩa (Sưu tầm)

Ý kiến bạn đọc:

Bạn hãy Đăng nhập để gửi ý kiến của mình.

Đề thi mới nhất

Toán học & kết nối tuần 3

Môn Toán học - Lớp 8

Tống Phước Hiển

47 lượt thi

Toán học & kết nối tuần 3

Môn Toán học - Lớp 9

Tống Phước Hiển

45 lượt thi

Toán học & kết nối tuần 3

Môn Toán học - Lớp 6

Tống Phước Hiển

65 lượt thi

Toán học & kết nối tuần 3

Môn Toán học - Lớp 7

Tống Phước Hiển

70 lượt thi

Xem thêm