Trường Quốc tế: Không thể dạy cho học sinh Việt Nam trở thành người nước ngoài

  • 13/05/2018 | 11:29 GMT+7
  • 8.617 lượt xem

Chia sẻ của Chủ tịch Hệ thống trường Quốc tế Canada (CIS) tại TP HCM sẽ là quan điểm cần trao đổi với nhiều phụ huynh hiện nay và cũng là vấn đề mà chúng ta cần suy ngẫm. Đào tạo học sinh Việt Nam trở thành công dân toàn cầu nhưng đừng "mất gốc"!

Tác giả với Thủ tướng Canada Justin Trudeau khi ông thăm Việt Nam Tác giả với Thủ tướng Canada Justin Trudeau khi ông thăm Việt Nam

Hôm qua được mời tham dự buổi giao lưu về văn học Việt Nam giữa 3 trường trong hệ thống của mình với 3 trường quốc tế khác. Đây là sáng kiến của tổ GV tiếng Việt tại CIS nhằm chia sẻ kinh nghiệm giảng dạy và học tập môn tiếng Việt với đồng nghiệp cùng học sinh ở các trường quốc tế khác. Ngồi xem các video giới thiệu, rồi nghe các em thuyết trình, hát và diễn kịch bằng tiếng Việt, vừa mừng vì thấy việc dạy tiếng Việt bây giờ đã được nhiều trường quốc tế quan tâm hơn, vừa thấy rưng rưng tự hào và thật sự biết ơn những giáo viên VN đang ngày ngày miệt mài vun đắp cội rễ cho các học sinh người Việt trong cộng đồng nhỏ của mình.
Chương trình giao lưu "Văn học và Cuộc sống" tại CISChương trình giao lưu "Văn học và Cuộc sống" tại CIS

Mình nhớ những năm đầu tiên từng có nhiều phụ huynh bĩu môi bảo trường quốc tế mà sao thấy lắm học sinh VN vậy! (dù học sinh VN ở CIS thường chỉ chiếm tỷ lệ khoảng 50-60%). Rồi còn lo rằng lỡ học sinh toàn nói tiếng Việt với nhau thì làm sao mà phát triển tiếng Anh? ...

Mình nhớ từng có nhiều phụ huynh đã đưa con rời CIS với lý do "không thích con phải học tiếng Việt như một môn bắt buộc" và cũng vì "không thích con chơi với nhiều bạn bè người Việt"(!)

Mình nhớ từng có phụ huynh gửi email cho mình "dạy dỗ" rằng họ đã quyết định chuyển con họ (mới học lớp 2 tại BCIS) sang trường quốc tế khác vì "thất vọng với tầm nhìn thấp lè tè" của mình. Bởi theo họ, trong thời đại hội nhập ngày nay mà một trường quốc tế như trường mình vẫn chủ trương coi trọng việc dạy tiếng Việt thì làm sao có thể đào tạo học sinh VN trở thành các "công dân toàn cầu"?!

Sân khấu hoá câu chuyện "Tấm Cám"Sân khấu hoá câu chuyện "Tấm Cám"

Mình không buồn vì mất học sinh mà chỉ buồn vì tất cả các phụ huynh đó đều là người Việt Nam.

Mặc lòng, bước qua mọi điều "thị phi", chương trình tiếng Việt tại CIS và BCIS vẫn được tạo mọi điều kiện để phát triển, với những thay đổi mạnh mẽ cả về chiều rộng và chiều sâu. Để rồi cứ hàng tháng, mình lại được bồi hồi ngồi đọc những trang viết đầy cảm xúc của học sinh về những bài học trong "Quốc văn giáo khoa thư" trên tờ nguyệt san CISS Journey, được đọc những bài như bình thơ Nguyễn Bính bằng... tiếng Anh, và xem những thiết kế áo dài, nón lá, mô hình làng quê với bến sông, đường làng, đụn rơm cùng cầu tre lắt lẻo qua những dự án "Bản sắc Việt" của các con... Và để rồi hàng năm, "dù ai nói ngược nói xuôi", bàn thờ Quốc Tổ vẫn luôn hiện diện giản dị mà trang trọng nơi sảnh chính của trường trong ngày Giỗ Tổ, với những hình ảnh, nội dung thuyết minh bằng cả tiếng Việt lẫn tiếng Anh về lịch sử hình thành nước Việt...

Cảm xúc về những bài học trong "Quốc văn giáo khoa thư" trên tờ nguyệt san CISS JourneyCảm xúc về những bài học trong "Quốc văn giáo khoa thư" trên tờ nguyệt san CISS Journey

Nói thì nghe có vẻ ngược đời rằng trường quốc tế mà sao lại lo chuyện dạy tiếng Việt chứ không phải tiếng Anh?! Kinh nghiệm của mình và của các phụ huynh khác tại CIS cho thấy đó là một thực tế! Khi con đã được học tập trong môi trường nói tiếng Anh hoàn toàn thì điều cần quan tâm là làm sao giúp con gìn giữ tiếng mẹ đẻ chứ không phải là lo việc học ngoại ngữ. Hồi hai con lớn của mình học ở một trường quốc tế khác tại TP.HCM (lúc đó chưa có CIS), điều làm vợ chồng mình bức xúc nhất là các con không được học tiếng Việt. Trong trường sử dụng tiếng Anh là ngôn ngữ chính. Hai ngôn ngữ phụ được cung cấp cho học sinh lựa chọn thêm là tiếng Pháp và tiếng Hoa. Nhiều phụ huynh người Việt lúc đó lại vui mừng vì thích con được biết nhiều ngoại ngữ hơn là phải học tiếng Việt, bởi họ nghĩ tiếng Việt thì con vẫn nói được một cách tự nhiên rồi nên cần gì phải học! Họ không hiểu rằng khả năng ngôn ngữ của một người được xem là phát triển hoàn chỉnh chỉ khi hoàn thiện đủ 4 kỹ năng: Nghe, nói, đọc, viết - trong đó kỹ năng viết mới là quan trọng nhất vì nó thể hiện mức độ ngôn ngữ đã đạt được ở trình độ nào. Điều này cũng giải thích lý do vì sao Bộ Giáo dục Ontario (Canada) yêu cầu tất cả các học sinh trung học (từ lớp 9 đến lớp 12) bắt buộc phải trải qua một kỳ thi viết có tên gọi: Kiểm tra trình độ ngôn ngữ theo tiêu chuẩn tỉnh bang (Ontario Secondary School Literacy Test - OSSLT). Đây cũng là một trong 3 yêu cầu (Thi đậu OSSLT; Hoàn thành 30 tín chỉ các môn học; Đạt đủ 40 giờ phục vụ cộng đồng) để lấy được bằng Tú tài Ontario (OSSD).
Học sinh tiếp cận với những tác phẩm mà các em yêu thíchHọc sinh tiếp cận với những tác phẩm mà các em yêu thích

Trở lại với câu chuyện dạy và học tiếng Việt ở CIS. Có lẽ ít người bên ngoài hiểu tiếng Việt có vị trí quan trọng như thế nào trong cộng đồng này. Khác với hệ Song ngữ vẫn dạy chương trình VN, ở hệ Quốc tế (dạy chương trình Ontario và IBDP), tín chỉ tiếng Việt (Native Language Credit) là một trong 30 tín chỉ mà các học sinh người Việt phải hoàn thành trong khoảng thời gian từ lớp 9 đến lớp 12 để lấy được OSSD (học sinh các quốc tịch khác được học môn tiếng Pháp thay thế). Đối với chương trình Tú tài quốc tế (IBDP), tiếng Việt cũng là một môn học được học sinh VN ưu tiên chọn lựa để giúp các em đạt được điểm bình quân cao hơn trong kỳ thi tốt nghiệp lấy bằng IB. Chính vì vậy mà không có gì ngạc nhiên khi thấy hiếm có ở trường quốc tế nào mà tiếng Việt và văn hóa Việt lại hiện diện như một bản sắc tại CIS. Phụ huynh VN ai chê "Việt", thích "Tây" hơn thì chắc sẽ không chọn lựa CIS cho con! Còn chúng mình thì chỉ nghĩ đơn giản: Là người Việt và làm trường trên đất nước mình thì lẽ tất nhiên phải ưu tiên phục vụ cho học sinh VN. Quan trọng hơn nữa là phải làm sao để các con vẫn được tiếp cận với những nền giáo dục ưu tú của nước ngoài mà không bị "mất gốc" trên chính quê hương mình cũng như cả khi xa quê sau này.
Những hình ảnh vẫn thân thuộc của công dân toàn cầuNhững hình ảnh vẫn thân thuộc của công dân toàn cầu

Thấm thoắt đã gần 10 năm trôi qua. Thành quả của nhiều thế hệ đã chứng minh rằng học sinh người Việt của hệ thống mình chẳng hề gặp bất cứ vấn đề gì với việc phát triển tiếng Anh trong môi trường "ít Tây nhiều Việt". Cũng chẳng có gì mâu thuẫn với tính "toàn cầu" hay hạn chế khả năng hội nhập khi các con chăm chỉ trau dồi tiếng mẹ đẻ bên cạnh tiếng Anh. Nhưng thành quả có ý nghĩa lớn nhất là tiếng Việt và văn hoá Việt đã "cắm rễ" được trong các con, đủ để các con không thể quên cội nguồn của mình, dù sau này có đi đến đâu hay ở bất cứ nơi nào... Như một dòng suối mát lành âm thầm chảy trong lòng đất mẹ, các GV VN và chương trình tiếng Việt ở CIS vẫn bền bỉ đồng hành cùng học sinh thân yêu để bồi đắp các giá trị Việt cho những "công dân toàn cầu" tương lai. Hơn thế nữa, tình yêu ngôn ngữ và văn hóa Việt đã thực sự "lây lan" sang cả những người nước ngoài đang học tập, làm việc tại đây. Mình thấy tự hào âm ỉ khi việc mặc áo dài trong các sự kiện trọng đại của trường nay đã trở thành thói quen ngày càng lan rộng từ đội ngũ lãnh đạo cho đến các giáo viên Canada và quốc tế tại CISS. Thấy ngất ngây thú vị khi bắt đầu có nhiều phụ huynh người nước ngoài muốn cho con em học tiếng Việt...
Nhà giáo Nguyễn Thị Kiều OanhNhà giáo Nguyễn Thị Kiều Oanh

Mình cũng vô cùng may mắn khi có một đội ngũ lãnh đạo người nước ngoài cùng đồng hành và chia sẻ được tầm nhìn, quan điểm với mình. Chẳng những thế, họ còn rất yêu Việt Nam! Các thầy cô không chỉ mang đến cho học sinh một môi trường học tập tuyệt vời với những giải pháp giáo dục tiến bộ, mà họ còn chính là những người đã xây dựng nên giá trị cốt lõi của hệ thống, thể hiện qua hình ảnh "Cội rễ và Những đôi cánh" (Roots and Wings). Nếu những đôi cánh là hình ảnh thể hiện tri thức, giúp học sinh bay cao bay xa đến những chân trời mới, thì cội rễ chính là những giá trị văn hoá thiêng liêng mang bản sắc riêng của mỗi dân tộc, giúp neo giữ các em với quê cha đất tổ, với "tiếng nước tôi" mà bất cứ ai cũng đều có thể "yêu từ khi mới ra đời" (Tình ca - Phạm Duy).
Không thể quên sắc áo người lính trong lịch sửKhông thể quên sắc áo người lính trong lịch sử

Như thầy Harry Arena, một cựu hiệu trưởng của CIS - người được biết đến nhiều qua hình ảnh luôn quỳ xuống để trao phần thưởng cho học sinh tiểu học - đã từng trả lời cho các phụ huynh người Việt khi họ xin cho con không phải tham gia các giờ học tiếng Việt: "Xin lỗi! Chúng tôi có thể dạy tiếng Anh cho học sinh VN để giúp các em bước ra thế giới, nhưng không thể dạy cho các em trở thành người nước ngoài!". Mình đã "nổi da gà" và lặng người đi vì kính nể khi nghe câu nói ấy của thầy!

Không có ngôn ngữ nào cao hơn hay thấp hơn, và vì thế, lại càng không có dân tộc nào "đẳng cấp" hơn những dân tộc khác chỉ vì ngôn ngữ của họ phổ biến hơn. Các bậc cha mẹ có khả năng cho con học trường quốc tế hay đang say sưa đầu tư rất nhiều cho con học tiếng Anh đừng nên quên một điều rằng: Tiếng Anh chỉ là một công cụ để có thể giúp con cái chúng ta thành công hơn, nhưng không vì thế mà nó quan trọng hơn tiếng Việt! Giỏi tiếng Anh, nếu chỉ sống và làm việc ở nước ngoài thì tất nhiên không có vấn đề gì. Nhưng giỏi tiếng Anh mà kém tiếng mẹ đẻ thì khó có thể thành công được ngay chính trên quê hương mình! Đó cũng là lý do mà nhiều tập đoàn toàn cầu hoặc các công ty nước ngoài ở VN luôn ưu tiên tuyển dụng những vị trí lao động cao cấp có khả năng "song ngữ", tức phải thông thạo cả tiếng Anh và tiếng Việt. Giỏi tiếng Anh làu làu mà không đủ khả năng viết lách, dịch thuật hay diễn đạt bằng tiếng Việt là thực trạng buồn đang khá phổ biến trong giới lao động trẻ người Việt có trình độ trở về nước làm việc sau du học ngày nay.

Âm nhạc nuôi dưỡng tâm hồn, khơi nguồn sáng tạoÂm nhạc nuôi dưỡng tâm hồn, khơi nguồn sáng tạo

Mình mong lắm các bậc cha mẹ VN hiểu được những điều này để đừng chạy từ thái cực này sang thái cực khác! Tiếng Việt và văn hoá Việt còn là những sợi dây vô giá giúp chúng ta neo giữ được con em mình, trong thời buổi mà các giá trị truyền thống đang ngày càng mai một hoặc bị biến tướng lẫn lộn vàng thau. Việc giỏi ngoại ngữ hay đạt được những bằng cấp, giải thưởng nọ kia ở nước ngoài... liệu sẽ còn ý nghĩa gì nếu con cái bị bứng khỏi "cội rễ" và ngày càng rời xa chúng ta? Ngày trước, người ta nghĩ chuyện "mất gốc" có lẽ chỉ xảy ra với những thế hệ Việt sinh ra và lớn lên ở nước ngoài. Ngày nay, đang có nhiều người Việt trẻ vẫn có thể "mất gốc" ngay trên chính quê hương của mình...
Cô Nguyễn Thị Kiều Oanh cùng đồng nghiệp với những chiếc áo dài Việt NamCô Nguyễn Thị Kiều Oanh cùng đồng nghiệp với những chiếc áo dài Việt Nam

Bởi thế, mặc ai chê, mặc ai dèm, mình vẫn dứt khoát chọn lựa chỉ một con đường: "Không thể dạy cho học sinh Việt Nam trở thành người nước ngoài!". Dù biết rằng một trường quốc tế mà tuyên bố như vậy thì chẳng có gì hấp dẫn đối với đa số phụ huynh VN ngày nay.

Nguyễn Thị Kiều Oanh

(CIS - The Canadian International School Vietnam)

Xin mời các bạn hãy dành ít phút xem video của các bạn trường CIS để hiểu thêm về Không gian Văn hoá Việt ở đây nhé!

Ý kiến bạn đọc:

Bạn hãy Đăng nhập để gửi ý kiến của mình.

Đề thi mới nhất

Toán học & kết nối tuần 3

Môn Toán học - Lớp 8

Tống Phước Hiển

40 lượt thi

Toán học & kết nối tuần 3

Môn Toán học - Lớp 9

Tống Phước Hiển

43 lượt thi

Toán học & kết nối tuần 3

Môn Toán học - Lớp 6

Tống Phước Hiển

59 lượt thi

Toán học & kết nối tuần 3

Môn Toán học - Lớp 7

Tống Phước Hiển

66 lượt thi

Xem thêm