Tiếng Việt và Chương trình Ngữ văn 2018

  • 02/10/2019 | 21:49 GMT+7
  • 1.581 lượt xem

Từ trước tới nay, có nhiều trao đổi về chương trình môn Tiếng Việt. Có nhiều bạn cho rằng: Không nên dạy môn Tiếng Việt cho người nói tiếng Việt như dạy cho người chưa biết nói tiếng Việt. Vậy với chương trình 2018 thì môn Tiếng Việt sẽ như thế nào?

Xin chia sẻ với các bạn, bài viết mới nhất của PGS. TS. Đỗ Ngọc Thống, Chủ biên Chương trình Ngữ văn 2018 về vấn đề này.

Trước đây, tiếng Việt (TV) trong nhà trường phổ thông được dạy như là để tạo ra các nhà ngôn ngữ; tách TV ra khỏi văn học, trang bị kiến thức về ngôn ngữ học một cách hệ thống, hiện đại. Học TV chỉ là để biết TV thật phức tạp, "phong ba bão táp không bằng ngữ pháp VN". TV khó đến mức khi dạy về "tham thể", giáo viên (GV) đã phải thốt lên thật là "thê thảm". Học sinh (HS) sợ học TV. Có lần GS Nguyễn Đăng Mạnh nói đùa với tôi: "Muốn HS thích TV chỉ có cách là thủ tiêu mấy tay viết sách giáo khoa TV đi".

Chương trình NV hiện hành (2006) đã phần nào khắc phục được hạn chế của việc dạy học TV nêu trên bằng việc chuyển sang dạy TV theo quan điểm giao tiếp; chú ý yêu cầu vận dụng TV, năng lực vận dụng TV… Tuy nhiên trong thực tế vẫn còn những yêu cầu rất phức tạp về TV. Đơn cử 1 ví dụ: tại sao lại yêu cầu HS lớp 9 phải xác định câu văn của Nguyễn Thành Long: "Người con trai ấy đáng yêu thật, nhưng làm cho ông nhọc quá!" là câu đơn hay câu ghép? Câu ấy ngay cả các nhà ngôn ngữ học còn cãi nhau chí chóe "bất phân thắng bại" sao lại yêu cầu HS phải biết? Liệu nếu không biết đây là câu đơn hay câu ghép thì có ảnh hưởng gì đến việc hiểu câu văn này không? Tôi nghĩ với yêu cầu đọc hiểu, câu này HS chỉ cần biết người "làm cho ông nhọc quá" chính là anh thanh niên là được rồi; là đã hiểu cả tiếng lẫn văn; cần gì phải xác định đó là câu đơn hay câu ghép; thậm chí còn hỏi là câu ghép đẳng lập hay chính phụ? Với HS phổ thông phân biệt được như thế để làm gì, có tác dụng gì?

Chương trình NV 2018 được cấu trúc theo hướng: ở tiểu học HS cần nắm thật vững TV như một công cụ giao tiếp và để học tập tốt các môn học khác. Lên THCS tiếng Việt tiếp tục được củng cố qua học văn, để hiểu văn, ngang với văn. Ở THPT văn được coi là trọng tâm, TV chỉ là thực hành qua đọc văn, giúp HS hiểu văn từ phương diện chất liệu ngôn từ, ngôn ngữ phù hợp với phong cách và yêu cầu của các loại văn bản.
Chương trình NV 2018 không hướng tới việc trang bị những kiến thức TV rắc rối, phức tạp mà tập trung vào yêu cầu hiểu và vận dụng được TV trong các ngữ cảnh giao tiếp phù hợp, theo các mức độ từ đúng đến hay và sáng tạo. TV như là một công cụ, một phương tiện giúp HS đọc, viết, nói và nghe có hiệu quả. Có nghĩa là cái đích của việc học TV không phải để biết đầy đủ và hệ thống các đơn vị TV, không cần đi sâu vào cấu trúc và phân loại quá chi tiết… mà luôn gắn với văn cảnh, đặt trong bối cảnh, giúp người học hiểu tác dụng của các đơn vị ấy trong khi tiếp nhận và tạo lập văn bản; từ đó vận dụng có hiệu quả. Theo đó đánh gía năng lực TV cần thay đổi theo hướng cần chú trọng yêu cầu nhận biết, phân tích tác dụng của các đơn vị ngôn ngữ và việc tạo ra, vận dụng được chúng hơn là yêu cầu biết lí thuyết, khái niệm...
Dạy học TV phải giúp HS thấy được tác dụng thực sự của TV, thấy TV lí thú, chính xác và tinh tế…để có niềm vui học TV; để sử dụng TV ngày một tốt hơn, nhuần nhị hơn.

HN, 2-10-2019.
PGS. TS. Đỗ Ngọc Thống
Chủ biên Chương trình Ngữ văn 2018.

Ý kiến bạn đọc:

Bạn hãy Đăng nhập để gửi ý kiến của mình.

Đề thi mới nhất

Toán học & kết nối tuần 3

Môn Toán học - Lớp 8

Tống Phước Hiển

106 lượt thi

Toán học & kết nối tuần 3

Môn Toán học - Lớp 9

Tống Phước Hiển

86 lượt thi

Toán học & kết nối tuần 3

Môn Toán học - Lớp 6

Tống Phước Hiển

106 lượt thi

Toán học & kết nối tuần 3

Môn Toán học - Lớp 7

Tống Phước Hiển

89 lượt thi

Bài kiểm tra cuối kì II (Cuối năm)

Môn Toán học - Lớp 5

xtoan78

42 lượt thi

Xem thêm

Bài giảng mới nhất

Ghi số tự nhiên

Ghi số tự nhiên

Nguyễn Sáng

Toán học - Lớp 6

Xem thêm