"Tháng Giêng là tháng ăn chơi" cùng những câu ca dao xưa

  • 23/02/2018 | 07:39 GMT+7
  • 3.084 lượt xem

Có lẽ ai cũng biết câu "Tháng Giêng là tháng ăn chơi". Vừa rồi, Thủ tướng cũng đã nhắc: "Không để tháng Giêng là tháng ăn chơi...". Chúng ta thử tìm hiểu xuất xứ của câu này cùng những bài ca dao liên quan.

Bài ca dao có câu thơ trên

Ngày xưa với người làm nghề nông đã truyền nhau bài ca dao (cũng có những dị bản):

Tháng Giêng là tháng ăn chơi
Tháng Hai trồng đậu, trồng khoai, trồng cà
Tháng Ba thì đậu đã già
Ta đi ta hái về nhà phơi khô
Tháng Tư đi tậu trâu bò
Để ta sắm sửa làm mùa tháng Năm
Sáng ngày đêm lúa ra ngâm
Bao giờ mọc mầm ta sẽ vớt ra
Gánh đi ta ném ruộng ta,
Đến khi lên mạ thì ta nhổ về
Sắp tiền mượn kẻ cấy thuê,
Cấy xong rồi mới trở về nghỉ ngơi
Cỏ lúa dọn đã sạch rồi
Nước ruộng vơi mười còn độ một, hai
Ruộng thấp đóng một gàu giai,
Ruộng cao thì phải đóng hai gàu sòng
Chờ cho lúa có đòng đòng
Bây giờ ta sẽ trả công cho người
Bao giờ cho đến tháng mười
Ta đem liềm hái ra ngoài ruộng ta
Gặt hái ta đem về nhà
Phơi khô quạt sạch ấy là xong công.
 
Với người Việt, cho dù làm nghề gì, cũng đều nhất thiết phải có thời gian nghỉ ngơi tích cực, dài ngắn khác nhau tùy mùa vụ cụ thể từng ngành nghề để bù lại thời gian lao động cực nhọc “một nắng hai sương”, “đầu tắt mặt tối”, nhất là nghề nông ngày xưa rất vất vả. 
 
Bởi vậy câu "Tháng Giêng là tháng ăn chơi" là không dành cho các ngành nghề khác.

Nghề nông còn có bài ca dao tương tự

Một bài ca dao của nghề nông tương tự cũng được truyền đến bây giờ:

"Tháng Chạp là tháng trồng khoai,
Tháng Giêng trồng đậu tháng Hai trồng cà.
Tháng Ba cày vỡ ruộng ra,
Tháng Tư làm mạ mưa sa đầy đồng.
Ai ai cũng vợ cũng chồng,
Chồng cày vợ cấy trong lòng vui thay.
Tháng Năm gặt hái đã xong,
Nhờ trời một mẫu năm nong thóc đầy.
Năm nong đầy em xay em giã,
Trấu ủ phân, cám bã nuôi heo.
Sang năm lúa tốt tiền nhiều,
Em đem đóng thuế đóng sưu cho chồng.
Đói no có thiếp có chàng…"

Những bài ca dao về nghề phụ và thói ham chơi

Trong xã hội phong kiến xưa, chủ yếu là thuần nông, tất nhiên ai cũng gắn bó với việc nông tang, nhưng âu cũng do tập quán sống và lệ thuộc nhiều vào tiết nông lịch, nên lúc nông nhàn còn thêm nghề phụ, nghề buôn bán nữa. Tuy nhiên, người xưa cũng truyền nhau những câu, bài ca dao mang hàm ý mỉa mai, phê phán bóng gió và nhắc nhở những người có thói mải chơi, trễ nải công việc, rằng:
 
"Tháng Giêng ăn Tết ở nhà,
Tháng Hai cờ bạc, tháng Ba hội hè.
Tháng Tư đong đậu nấu chè,
Ăn tết Đoan Ngọ trở về tháng Năm.
Tháng Sáu buôn nhãn bán trâm,
Tháng Bảy ngày Rằm xá tội vong nhân.
Tháng Tám chơi đèn kéo quân,
Trở về tháng Chín chung chân buôn hồng.
Tháng Mười buôn thóc bán bông,
Tháng (Mười) Một, tháng Chạp nên công hoàn thành."
 
Hoặc:
 
"Một năm có mười hai kỳ,
Thiếp ngồi thiếp tính có gì chẳng ra.
Tháng Giêng ăn Tết ở nhà,
Tháng Hai rỗi rãi quay ra nuôi tằm.
Tháng Ba đi bán vải thâm,
Tháng Tư đi gặt, tháng Năm trở về.
Tháng Sáu em đi buôn bè,
Tháng Bảy, tháng Tám trở về đong ngô.
Chín, Mười cất giạ đồng mùa,
Một, Chạp vớ được anh đồ dài lưng.
Anh ăn rồi anh lại nằm,
Làm cho thiếp phải quanh năm lo phiền.
Chẳng thà lấy chú lực điền,
Gạo bồ thóc giống còn phiền nỗi chi?"
 
(Tổng hợp từ nhiều nguồn)
 
BigSchool: Nhân dịp đầu Xuân xin tặng các thầy cô "ca dao mới" cho nghề giáo:
 
"Tháng Giêng ăn Tết đã dài
Tranh thủ ta lại soạn bài ai ơi
Hết giờ dạy sẽ ra chơi 
Quay vào lại dạy trưa thời mới tan 
Chuyên môn từng nhóm họp bàn 
Sổ kia ghi chép cơ man bao điều
Tăng lên học sớm, học chiều
Bám trường, bám lớp bao nhiêu việc chờ
Lại còn thao giảng, dự giờ
Học sinh nhận xét bao tờ thâu đêm
Đôi khi cũng muốn dạy thêm
Vướng phải lệnh cấm khó êm chuyện này
Chương trình đang sắp đổi thay 
Thế nào cũng phải nâng tay nghề mình
Học thi nâng bậc tội tình 
Đành theo cũng bởi tiến trình nâng lương
Yêu trò, yêu lớp, yêu trường
Còn lo trò hỗn ra đường đánh nhau 
Muốn cho yên trước, yên sau 
Đừng cãi hiệu trưởng, đừng cau với trò 
Phụ huynh dù có nói to 
Cũng đừng nóng giận phải lo điều hoà 
Lái đò là nghiệp của ta 
Trồng người là nghiệp nước nhà tôn vinh!"
 

Ý kiến bạn đọc:

Bạn hãy Đăng nhập để gửi ý kiến của mình.

Đề thi mới nhất

Toán học & kết nối tuần 3

Môn Toán học - Lớp 8

Tống Phước Hiển

70 lượt thi

Toán học & kết nối tuần 3

Môn Toán học - Lớp 9

Tống Phước Hiển

56 lượt thi

Toán học & kết nối tuần 3

Môn Toán học - Lớp 6

Tống Phước Hiển

74 lượt thi

Toán học & kết nối tuần 3

Môn Toán học - Lớp 7

Tống Phước Hiển

73 lượt thi

Xem thêm