Tin mới

Sao đề văn miêu tả, kể chuyện cứ phải ..."của nhà em"?

Quá nhiều đề văn ở tiểu học cứ yêu cầu tả hay kể những gì của nhà em. Chắc các thầy cô đều nghĩ: của nhà em chắc chắn là gần gũi nhất nên các em thuận lợi hơn khi miêu tả hoặc kể. Tuy nhiên trong thực tế, có khi ngược lại...

Những tình huống ngược với mong muốn của thầy cô

Mạng xã hội đã từng lan truyền bản chụp bài làm của học sinh và lời phê của cô (có thể là một sáng tác của cư dân mạng) khi đề bài yêu cầu: "Tả con chó nhà em".

"Sản phẩm" lan truyền trên mạng xã hội"Sản phẩm" lan truyền trên mạng xã hội

Nhiều đề văn cũng yêu câu tả hoặc kể về bố của em và cũng nhận được những bài làm bất ngờ, thậm chí kể những thói hư tật xấu của bố. Điều này chính là sự ngây thơ, ngộ nghĩnh của các em nhỏ mà chúng ta cũng cần biết góc nhìn của con cái về chúng ta. Qua đó thầy cô cũng có thể có những giải thích để các em hiểu hơn về những người thân của mình.

Kể về bố có cả những điều chưa tốtKể về bố có cả những điều chưa tốt

Tuy nhiên, khi ra đề như vậy, thầy cô cũng lưu ý: có những em không còn nhớ hình ảnh gì của bố vì bố mất sớm hoặc chưa bao giờ biết bố là ai. Nếu trong lớp có trường hợp học sinh như vậy thì em đó sẽ làm bài như thế nào? Chắc chắn đó sẽ là đề văn chạm vào sự thiếu hụt của học trò, ngược với mong muốn của thầy cô.

Phụ huynh nói gì về những đề văn ấy?

Phụ huynh có rất nhiều ý kiến về việc này, chỉ xin đưa một ý kiến của phụ huynh Hoàng Điệp đăng chính thức trên báo Tuổi trẻ:

Trong những đề tập làm văn đơn giản dành cho học sinh lớp 2 (với mỗi bài khoảng 5 câu) thường là được yêu cầu tả con chó, con mèo, con lợn, con chim, cây hoa hồng, cây mít, cây ổi hay em bé, anh, chị... nhưng thường yêu cầu những cây, con đó của "nhà em" hay anh, chị, em bé "của em".

Với cây, con thì không phải nhà ai cũng có, cũng sẵn nuôi. Nếu đứa trẻ ở nông thôn, nhà có vườn thì có cây, đứa trẻ ở thành phố nhà có nuôi thú cảnh thì mới có chó mèo và chim chóc. Vậy nhưng, đề văn yêu cầu tả con mèo con chó nhà em đều khiến mọi đứa trẻ lúng túng hoặc chúng phải viết dối, nói dối theo mẫu cho sẵn: mèo thì có đôi mắt như hòn bi ve, đôi râu rung rinh để bắt chuột, chó sủa gâu gâu, ngoáy tít đuôi đón em về nhà. Và câu kết thúc bao giờ cũng là: Em rất yêu con mèo (chó, cây hoa, cây bưởi) nhà em vì mèo giỏi bắt chuột, chó trông nhà cây (cho em hoa thơm quả ngọt)...

Con gái tôi 8 tuổi cũng đã từng nhờ mẹ gợi ý tả con mèo, con chó và cả em bé. Và đầu bài của nó viết luôn là: Nhà em có nuôi 1 con... Có lần tôi bảo con, nhà mình có nuôi mèo đâu, con tả con mèo nhà bà H. đi, nhưng con bé không chịu. Nó nói cô giáo bảo phải tả con mèo của nhà em. Thế là con bé viết "nhà em có nuôi một con mèo tam thể (dù nó chưa bao giờ nhìn thấy con mèo tam thể) có đôi mắt trong veo và bộ lông mượt". 

Cây bưởi không phải của nhà emCây bưởi không phải của nhà em

Lần khác, con bé lại được yêu cầu tả cây ăn trái trong bài tập về nhà. Nó hỏi tôi nên tả cây gì. Tôi gợi ý cho nó tả cây bưởi, vì bưởi thì nó được ăn trái rồi, và khi về quê nó đã được nhìn thấy cây bưởi ở vườn. Thế là nó hào hứng tả cây bưởi. Tả thì đúng gợi ý và thực tế rồi, vỏ bưởi lá bưởi dùng để đun nước gội đầu mượt tóc, hoa bưởi trắng tinh và thơm để cúng các cụ ngày Rằm; Đêm trung thu thì bà cắt bưởi vào và bổ bưởi để em ăn những tép bưởi mát ngọt... Nhưng đầu bài vẫn là Nhà em có 1 cây bưởi...

Tôi mới nói với con bé rằng, cây bưởi con tả là của nhà bà ngoại ở quê, chứ nhà mình ở thành phố không có cây bưởi nào. Con viết về cây bưởi nhà em thì không trung thực. Nó bảo, viết văn mà mẹ. Và cô con bảo thế. Ai cũng tả cây của nhà em, nên con cũng tả cây của nhà em.

Hay mặc dù bé con nhà tôi không có em gái, nhưng khi được yêu cầu tả em bé, nó đã lấy mẫu là em Su nhà hàng xóm, nhưng nó đã biến em Su thành "em bé của nhà em" và cuối bài văn là: "Em rất yêu em Su và em vẫn đút cơm cho em Su ăn mỗi khi mẹ em Su gửi em Su ở nhà em". 

Bạn tôi mới đây trong một lần về quê đã dắt con ra bụi chuối ở góc vườn và bảo: "Đây là cây chuối, và nó không có cành nên con không trèo lên chơi được đâu". Anh nói vậy với con vì bạn của thằng bé đã có đứa tả nhà em có một cây chuối và mùa hè em vẫn trèo lên cành chuối chơi.

Hay có lần anh "ngã bổ ngửa" khi giúp con tả con mèo bằng cách lên mạng tìm hình một con mèo rồi đưa cho bé xem. Con trai anh, sau khi xem hình con mèo đã tả: con mèo nhà em có đôi mắt lác (trong hình con mèo nhìn thẳng vào ống kính chụp hình nên đứa bé nghĩ rằng con mèo lác). 

Nhiều học sinh chỉ biết chú mèo này thôiNhiều học sinh chỉ biết chú mèo này thôi

Cũng vì tả các thứ "của nhà em" theo mẫu mà đã có không ít đứa trẻ đã tả: Nhà em có nuôi một ông nội; Nhà em có nuôi một bà nội...

Thực ra ở lứa tuổi tiểu học, cụ thể là lớp 2, để giúp trẻ biết quan sát và mô tả ra, các thầy cô ra đề thì đừng câu nệ bắt buộc trẻ phải viết về đồ vật, con vật, cây "của nhà em". Mục đích cuối cùng của trẻ là tả lại những gì nó thấy và cảm nhận thì nên kệ cho các cháu được phát huy sự sáng tạo. Có thể đó là cây con trong công viên, ở quê hoặc nhà hàng xóm... mà trẻ có cơ hội thấy.

Bởi nếu trẻ không tả theo mẫu, con, cây "của nhà em" thì lạc đề. Mà tả, lại hóa ra nói dối từ rất sớm.

Thầy cô nên như thế nào?

1. Cần nghiên cứu đối tượng học sinh của lớp mình

Với đối tượng của lớp mình thì các em liệu có biết, có tiếp xúc với con vật, loại cây, đồ vật hay những người mà yêu cầu các em tả hay kể không? Đặc điểm chung của học sinh ở từng vùng miền sẽ khác nhau nên những đối tượng đưa ra để các em tả hay kể sẽ cũng khác nhau. Điều này không chỉ các thầy cô cần lưu ý mà ngay các tác giả viết sách giáo khoa cũng cần thận trọng, kẻo gây khó cho chính các thầy cô trên lớp.

Học sinh ở nông thôn ít thấy các chú cảnh sát giao thông hơn là học sinh ở thành phố lớn. Học sinh miền núi sẽ thân thuộc với các nhạc cụ dân tộc hơn học sinh miền xuôi. Học sinh ở gia đình kinh tế khá sẽ quen thuộc với những tiện nghi cao cấp hơn là học sinh nhà nghèo. Tất cả những sự khác nhau ấy, thầy cô cần nghiên cứu kỹ, kể cả khi sưu tầm được những đề văn hay cũng đắn đo trước khi ra đề cho học sinh mình.

Tuỳ theo tình hình cụ thể để xem có nên thêm "nhà em", "của nhà em" vào đề bài hay không.

2. Hỗ trợ học sinh tiếp cận với các đối tượng ít quen thuộc

- Các trường nên tạo ra những khu vườn để trồng những loại cây, loài hoa quen thuộc. Vườn trường là một thực tế chung cho tất cả các học sinh khi mà gia đình các em không có.

- Thầy cô có thể cho các em tiếp xúc với những con vật mà không phải nhà nào cũng có. Một số loài vật mà các thầy cô có thể mang tới lớp (có thể mượn, không nhất thiết phải mua) cho các em làm quen như: chó, gà, mèo,...

Tham quan vườn bách thú (Thủ Lệ)Tham quan vườn bách thú (Thủ Lệ)

- Những trường có điều kiện nên cho các em đi tham quan: các di tích lịch sử, danh lam, vườn cây, vườn bách thú, trại chăn nuôi,...

- Thầy cô cùng các em sưu tầm những tranh ảnh, video tư liệu về các đối tượng mà các em ít có điều kiện tiếp xúc. Tăng thêm hiểu biết qua các tư liệu này cũng làm cho các em có thêm những ý niệm về các đối tượng trong cuộc sống.

- Thầy cô có thể miêu tả thêm khi kể chuyện cho các em. Chẳng hạn khi kể chuyện "Cây khế" thì miêu tả thêm cho các em về con đại bàng, cây khế. Khi kể chuyện "Tấm Cám" thì tả thêm cho các em về con cá bống, cái giếng,..

3. Không ép học sinh làm theo một khuôn mẫu

Điều đáng tránh nhất của làm văn là bắt chước cứng nhắc theo một khuôn mẫu. Kiểu vào bài quen thuộc như "Nhà em có nuôi..", "Nhà em có trồng",..làm cho học sinh vận dụng máy móc kể cả viết : "Nhà em có nuôi một ông nội...".

Đôi khi do năng lực hạn chế của học sinh mà thầy cô muốn các em phải đạt nhanh tới kỳ vọng của mình nên có khi vô tình tạo ra khuôn mẫu khi cứ nhắc đi, nhắc lại những câu quen thuộc để các em bị ấn tượng và viết lại cứ theo vậy.

Chúng ta không phản đối và xoá văn mẫu, nếu đó là những bài văn hay và giàu cảm xúc. Chính người lớn để muốn viết hay hơn cũng phải đọc các tác phẩm hay, sáng tạo của các tác giả nổi tiếng. Tuy nhiên giữa học hỏi và bắt chước cần có ranh giới rõ ràng khi đưa cho các em văn mẫu.

Tranh biếm hoạ ép theo văn mẫu của hoạ sĩ NOPTranh biếm hoạ ép theo văn mẫu của hoạ sĩ NOP

Phụ huynh nên thế nào?

Nhiều điều chia sẻ với thầy cô cũng là chia sẻ với phụ huynh. Nếu như phụ huynh thấy có điều kiện làm được những gì cho con em mình được tiếp xúc tốt hơn với thực tế cuộc sống thì hãy cùng thầy cô thực hiện.

Ngoài ra, khi cùng con trò chuyện hay giúp con học bài, phụ huynh hãy luôn gợi mở cho con để con hiểu biết thêm và tự khám phá những điều con chưa biết.

Phụ huynh tránh việc nôn nóng và làm bài hộ con, bởi văn người lớn khó mà "cưa sừng làm nghé" để phù hợp (trừ các nhà văn xuất sắc viết cho thiếu nhi).

Phụ huynh cần chia sẻ và phân tích cho con khi con bị điểm kém, đừng trách mắng (một kiểu trừng phạt) hay tỏ ra thất vọng trước kết quả ấy.

Dù phụ huynh đã từng học qua các thể loại văn của thời đi học nhưng khi giúp con học vẫn cần xem lại, kẻo nói sai hay khác với thầy cô.

Kết luận: Hy vọng chúng ta sẽ ít khi gặp những đề văn tạo nên những bài làm "bá đạo" như hiện nay. Chúng ta đó chờ những đề văn hay, những bài văn hay để vui mừng chia sẻ cùng nhau.

Trần Phương Nam
(Có sử dụng tư liệu của cộng đồng)

 

Ý kiến bạn đọc
Bạn hãy Đăng nhập để gửi ý kiến của mình.