Phim tài liệu "Ông đồ gàn" chưa kịp làm xong thì Thầy Cương đã ra đi...

  • 12/10/2017 | 07:00 GMT+7
  • 12.290 lượt xem

Nghe tin Thầy Văn Như Cương đã thanh thản ra đi nhẹ nhàng vào Cõi Vĩnh hằng...nhóm làm phim thuộc Hãng phim Tài liệu & Khoa học Trung ương ngơ ngẩn nhìn nhau. Thế là mong ước: Thầy xem bộ phim về Thầy đã không còn được nữa. Xin chia sẻ câu chuyện làm phim và vài trích đoạn kịch bản.

Đầu tháng 8/2017 con gái Thầy, Văn Thuỳ Dương gọi điện cho tôi:

- Hãng phim Tài liệu & Khoa học Trung ương đang làm phim tài liệu về bố em. Anh biết nhiều về đồng nghiệp của bố và hiểu nhiều về bố nên em có nói với nhóm làm phim liên hệ với anh. Có gì anh giúp nhé!

Tôi nhận lời và nghĩ: Một bộ phim tài liệu về Thầy là rất nên làm để như một kỷ niệm về một Người Thầy của nhiều thế hệ học trò - Thầy là những Người Thầy đầu tiên của trường Đại học Sư phạm Vinh.

Trong đầu tôi đã nghĩ đến cổng làng Quỳnh Đôi, tới Xóm Điếm gắn bó với tuổi thơ của thầy. Tôi đã vào Đại học Vinh bàn với bạn Nguyễn Hồng Soa, Trưởng phòng Hành chính Tổng hợp về việc làm phim này. Bạn Soa đã nhanh chóng nhận lời báo cáo với lãnh đạo trường để hỗ trợ nhóm làm phim.

Rồi Thầy cũng điện cho tôi:

- Mình không muốn nhưng gia đình và anh em cứ thuyết phục mãi nên mình cũng đồng ý. Thử xem xem "nó" thế nào... Có gì cậu tham gia với nhóm nhé!

Tôi "Dạ" và hứa với Thầy sẽ làm việc với nhóm làm phim.

Nhóm làm phim đã gửi kịch bản cho tôi và nhờ tôi góp ý thêm. Trong lần tôi và anh Nguyễn Trọng Tạo qua làng Quỳnh, tôi cũng chia sẻ với anh về chuyện làm phim này và nói với anh:

- Liệu có thể đưa Thầy về làng để có những cảnh quay không nhỉ? Mà trong phim này phải có những chi tiết nói về Người Thầy tài hoa trong thơ ca. Thế nào các anh cũng tham gia nhé!

Khai trương Cổng làng Quỳnh Đôi ngày 19/2/2016. Ảnh: Nguyễn Bá PhươngKhai trương Cổng làng Quỳnh Đôi ngày 19/2/2016. Ảnh: Nguyễn Bá Phương

Bây giờ, tôi vừa điện cho một bạn (bạn ấy đang đi công tác ở Lào) trong nhóm làm phim chia sẻ điều tiếc của mình khi bộ phim chưa kịp làm để Thầy xem như dự kiến và xin phép nhóm trích một số đoạn kịch bản chia sẻ với mọi người - như một nén hương tưởng nhớ Thầy. Anh bạn đồng ý và xin chia sẻ với các bạn một số đoạn. Kịch bản do bạn Trần Hương Phúc biên soạn.

Đoạn trích 1:

Bộ phim này kể về chân dung người thầy giáo giản dị Văn Như Cương, một ông đồ gàn khó tính nhiều khi đến khó chịu nhưng ẩn sau đó là một tình yêu thương bao la đối với các em học trò. Thông qua chân dung thầy giáo Văn Như Cương, ca ngợi tình cảm lớn lao giữa thầy – trò, và ngược lại, giữ trọn đạo nghĩa thầy trò của dân tộc ta từ hàng nghìn năm qua. Hơn cả tình cảm dành cho người thầy đáng kính, nó còn thể hiện sự lan tỏa và kết nối hàng nghìn trái tim biết sẻ chia yêu thương.

Tên phim hiện lên:                           Ông đồ gàn

Một buổi sáng mùa thu đẹp trời. Sân trường PTTH Lương Thế Vinh chan hòa ánh nắng. Mọi người, từ các thầy cô giáo đến các em học sinh đang chuẩn bị cho lễ khai giảng năm học mới. Khuôn mặt ai cũng hân hoan, hào hứng. Tiếng trống trường bỗng vang lên nhiều hồi, rồi tất cả xếp hàng gọn gàng, ngay ngắn để chờ đón giờ phút tựu trường mới.

Thầy giáo Văn Như Cương, hiện là Chủ tịch Hội đồng Quản trị Trường THPT Lương Thế Vinh Hà Nội – Ngôi trường PTTH đầu tiên của thủ đô và của Việt Nam. Trong không khí trang nghiêm của trường, thầy Cương với chòm râu trắng cước, như một “ông tiên” hiền từ phía dưới bước lên bục lễ. Sức khỏe của thầy giờ đây không được tốt nên thầy nói khá chậm rãi, tuy nhiên mỗi câu từ đều rõ ràng rành mạch. Các thầy cô giáo cùng các em im lặng lắng nghe một cách chăm chú.

Thầy Cương chia sẻ một đôi điều để tạo cảm giác gần gũi cho các em học sinh trong buổi đầu khai giảng năm học mới trước khi vào phần lễ. Tính thầy là vậy! Khó tính trong công việc nhưng bên ngoài luôn muốn tạo ngay một cảm giác thân quen cho người đối diện. Thầy có thói quen, cứ đầu năm học mới lại đọc một lá thư gửi đến các em nhân ngày khai trường. Từng lời đọc của thầy vang lên khiến các em học sinh ngồi yên như nuốt lấy từng chữ.

Mỗi lần khai giảng, Thầy lại có những thông điệp mớiMỗi lần khai giảng, Thầy lại có những thông điệp mới

Đoạn trích 2:

Nhiều người gọi PGS.TS Văn Như Cương là ông đồ gàn và ông cũng cảm thấy mình gàn thật! Nhưng cái gàn của ông không phải là “dở hơi”, mà những việc ông làm đều dựa trên cơ sở thực tế, từ đó ông làm theo nguyên tắc của mình đã đặt ra rồi cứ thế mà thực hiện. Ông luôn nghĩ rằng, con đường là do mình đi mà có, đi mãi rồi cũng đến đích. Cái đích của ông hướng đến là có một ngôi trường để các em học trò thực sự xem đó là ngôi nhà thứ hai của mình. Nghĩ được đã khó, làm được còn khó hơn. Vậy mà con đường ông đi nay đã gần 30 năm.

Đoạn trích 3:

Thầy Cương bồi hồi kể chuyện cũ: “Nghĩ lại chuyện gần 30 năm về trước khi tôi xin phép mở trường Lương Thế Vinh, tôi cảm thấy mình quá liều lĩnh. Liều lĩnh vì một dự kiến lớn như vậy mà tất cả đều xuất phát từ số 0: không thầy giáo, không học trò, không phòng học, không bàn ghế…, và nhất là không tiền vốn. Hồi đó hai vợ chồng tôi không có sổ tiết kiệm, nghĩa là tháng nào cũng tiêu hết lương của mình và cả phần kiếm thêm do nuôi lợn. Mặc dù vậy tôi vẫn quyết tâm thực hiện bởi lúc bấy giờ rất muốn có một cái gì đổi mới. Tôi đã nghĩ phải có loại trường khác với trường công lập, tạm gọi nó là trường ngoài công lập như bây giờ ta thường gọi. Và tôi đã làm đơn xin thành lập Trường Dân lập Lương Thế Vinh” – Thầy Cương chia sẻ về nguyên nhân ra đời ngôi trường dân lập Lương Thế Vinh.

Bản thân ông cũng thực sự bất ngờ khi được sự ủng hộ của các cơ quan chức năng, được sự hưởng ứng nhiệt liệt của phụ huynh, của học sinh và của các thầy cô giáo khắp nơi.

Thầy Cương mừng rơi nước mắt khi đợt tuyển sinh đầu tiên, nhà trường nhận được 1.600 đơn dự tuyển, trong đó có 800 đơn lớp 10, 400 đơn lớp 11 và 400 đơn lớp 12. Ông kể mà đôi mắt lấp lánh niềm vui: “Tôi không nghĩ rằng các phụ huynh và các em học sinh lại có mong muốn học nhiều đến thế. Không ngờ rằng một ngôi trường mới mở ra như chúng tôi lại được mọi người đón nhận và mong chờ nhiều vậy. Chứng tỏ ở thời kỳ nào người Việt Nam chúng ta cũng luôn ham học”.

Ông và các cộng sự phải vật lộn, phải đôn đáo ngược xuôi để đi tìm thuê các phòng học cho 800 học sinh lúc ban đầu và sau đó tăng lên đến hơn 3.000 học sinh. Đó là một công việc khó khăn, tốn kém, nhưng đã đâm lao thì phải theo lao.

“Người đã phụ giúp tôi trong những ngày tháng đầu tiên thành lập trường ngoài gia đình là thầy Nguyễn Xuân Khang. Cậu ấy ít tuổi hơn tôi nhưng là người có cùng chí hướng với tôi. Thời kỳ đầu khó khăn, cậu ấy đã cho tôi mượn 1 chỉ vàng để lo công việc cho trường. Ơn đó không bao giờ tôi quên. Dù bây giờ mỗi người một công việc, không gặp nhau thường xuyên không có nghĩa là không nghĩ về nhau, về một thời khốn khó của chúng tôi” – Thầy Cương bùi ngùi chia sẻ về người cộng sự của mình.

Đoạn trích 4:

Thầy Cương nói: “Ở trường tôi, thầy cô nào để học trò và phụ huynh phản ánh là dạy không hiểu, không tận tình, không khơi được sự say mê của học sinh để chúng có thể phát huy hết trí lực... Xét thấy không thể đáp ứng được là tôi sẽ dùng giấy bút viết một bức thư cám ơn. Đại ý bức thư này là: " Cảm ơn thầy/cô đã đóng góp cho trường nhưng trong thời gian tới trường chưa sắp xếp được lớp. Mong thầy/cô thông cảm!"

"Đơn giản" là thế nhưng gần hai chục năm nay cũng chỉ có vài ba giáo viên phải nhận "thư cám ơn". Và cũng chỉ thế thôi và mặc dù học sinh đầu vào lấy điểm cũng không cao hơn các trường "Top" của Hà Nội, nhưng hàng năm tỉ lệ tốt nghiệp và đỗ vào đại học rất cao. Năm vừa rồi tốt nghiệp100%. Vào đại học 93%! Số học sinh dự thi, dự tuyển vào trường cứ leo thang, năm sau cao hơn năm trước...

PGS Văn Như Cương cho biết, thời gian tuyển sinh ông thường phải tắt điện thoại "trốn" lên Tam Đảo hay ra Đồ Sơn viết sách. Cũng có lần ông đi du lịch nước ngoài thật nhưng nhiều khi cũng chẳng thoát. Nhiều người muốn xin cho con vào học nhưng ông đã thẳng thắn nói: “Điểm của con anh thấp, tôi không thể nhận được. Đây là quy định tuyển sinh do tôi đặt ra và thực hiện công khai. Bây giờ tôi nhận con anh thì cấp dưới họ sẽ không phục...”

Cứng nhắc quá cũng không được. Nhưng phải có lý có tình và phải được giáo viên và phụ huynh học sinh đồng tình. Lần nhận cháu của cố GS Tạ Quang Bửu, thầy giáo cũ, ông cũng phải nói rõ để cho mọi người hiểu.

Lần khác là một cháu khiếm thị, học rất giỏi ở một lớp hoà đồng nhưng khi đậu vào một trường khác họ lại không nhận. Ông cũng nói rõ lý do. Lần gần đây nhất là học sinh có bố là chiến sĩ quân giải phóng, người lái xe tăng húc đổ cổng Dinh Độc Lập vào thời khắc lịch sử ngày 30/4/1975. Ông nửa đùa nửa thật :"Nhận nó vì bố nó thế, mình không nhận có ngày nó húc đổ trường mình..." - PGS.TS Văn Như Cương hóm hỉnh chia sẻ.

Đoạn trích 5:

Thầy Nguyễn Xuân Khang (như đã dẫn ở trên) là người cộng sự đầu tiên trong những ngày đầu thành lập trường PTTH Dân lập Lương Thế Vinh cùng với PGS.TS Văn Như Cương. Thầy Khang hiện là Hiệu trưởng và là người thành lập ra ngôi trường PTTH Marie Curie. Khi nhắc đến PGS.TS Văn Như Cương, thầy Khang luôn tỏ lòng thành kính đến người thầy, người anh của mình.

Thầy Nguyễn Xuân Khang xúc động kể lại ...Thầy Nguyễn Xuân Khang xúc động kể lại ...

Ông kể: “Thời kỳ đó, do nền giáo dục nước nhà đang có nhiều bất cập, nên thầy Cương đã nói với tôi về việc phải làm một điều gì đó cho các em học sinh. Không thể để các em thất học được. Chỉ đơn giản vậy thôi chứ không có ý nghĩ to tát gì. Lúc đấy, "trường tư" là một khái niệm hết sức xa lạ với cả những lớp người đã gần 50 tuổi. Bàn đi tính lại, chúng tôi đánh liều viết một bức thư ngỏ gửi Bộ trưởng Bộ Giáo dục! Không ngờ, ý tưởng của chúng tôi được Bộ trưởng Giáo dục lúc đó, GS Phạm Minh Hạc thấu hiểu và chia sẻ. Ngày 1/8/1988, Bộ Giáo dục tổ chức một cuộc hội thảo để chúng tôi lên thuyết trình về kế hoạch thành lập trường dân lập. Hội thảo "thành công rực rỡ" với sự cho phép của Bộ nhưng yêu cầu cầu đổi chữ tư thục thành dân lập. Bộ bảo chúng tôi về đặt tên trường đi. Trường thì phải có tên. Thuê cơ sở ở đâu thì ghi vào. Chúng tôi ra về lòng vui như mở hội, liền rẽ vào hàng phở trên phố Lò Đúc, mỗi người chén một bát. Vừa ăn vừa phân công mỗi người nghĩ ra một cái tên để mai thảo luận. Hôm sau, tôi đưa ra tên Lương Thế Vinh còn thầy Cương thì đưa ra tên Nguyễn Trường Tộ. Bàn bạc một lúc rồi nhất trí lấy tên Lương Thế Vinh... Tên đã có. Cơ sở cũng đã thuê xong. Nhưng lúc ấy, Bộ lại chưa hề có quy chế về trường dân lập. Thầy Cương liền đề nghị với Bộ trưởng để ông soạn dự thảo về quy chế... và chờ ký quyết định. Tôi nhớ rất rõ, và khoảnh khắc ấy không bao giờ tôi quên được, đêm 1/6/1989, tôi chạy sang ôm chầm lấy thầy Cương, vừa khóc vừa nói: "Thầy ơi ký rồi". Tôi nhớ, nước mắt thầy Cương lúc đó trào ra…”

Đoạn trích 6:

PGS.TS Văn Như Cương có ba cô con gái thì cả ba cô đều dốc toàn tâm toàn lực cho ngôi trường mà bố mình gây dựng nên. Có lẽ hiểu được truyền thống của gia đình từ bao đời nay đều làm nghề dạy học nên các con của ông muốn giữ điều đó cho gia đình.

Trong gia đình, cô con gái út là chị Văn Thùy Dương (như đã nói ở trên) gần gũi với thầy Cương nhất. Chị hiện là phó Hiệu trưởng của trường Lương Thế Vinh. Chị chia sẻ những kỷ niệm về bố: “Tôi nhớ nhiều kỉ niệm về bố mà bây giờ có kể ra cũng không bao giờ hết. Sinh nhật 16 tuổi, bố đưa tôi đi xem phim. Năm 18 tuổi, ông lại dẫn tôi đi mua những thứ rất nhỏ nhặt, thể hiện sự quan tâm chân thành của bố đối với mình. Tôi cảm nhận bố là người cha vô cùng tuyệt vời. Tôi nghĩ chắc phải có phúc phận lắm, mình mới được sống trong một gia đình như thế. Mẹ tôi luôn yêu thương, chăm sóc bố còn bố thì cả đời chưa bao giờ gọi em xưng anh với bất cứ người phụ nữ nào ngoài mẹ và em gái. Trong mắt tôi, bố là người đàn ông rất mẫu mực và hết lòng yêu thương vợ, con".

Chị Văn Thuỳ Dương chia sẻ về bố mình. Ảnh: Từ clip của SasukeChị Văn Thuỳ Dương chia sẻ về bố mình. Ảnh: Từ clip của Sasuke

Đoạn trích 7:

Nhiều người nghĩ rằng khi thầy Cương mất đi, trường Lương Thế Vinh cũng sẽ tiêu tan. Thậm chí cách đây 5-7 năm, đã có lời đồn rằng thầy Cương nghỉ rồi nên chất lượng dạy và học sẽ không được như xưa. Tuy nhiên, thực tế nhiều năm nay, ông đã dần lui về phía sau, giao lại công việc quan trọng cho các cô hiệu phó nhưng năm nào, tỉ lệ đỗ ĐH của học sinh vẫn rất cao. Các em đều chăm ngoan và đạt thành tích tốt.

Chị Dương tiếp tục chia sẻ: “Nghĩ đến chặng đường tương lai phía trước, tôi thấy gánh nặng mình mang trên vai không chỉ là chuyện bố ốm đau vì tất cả những đứa con khi có cha mẹ bị bệnh, đều sẽ phải trải qua những chuyện như thế. Gánh nặng mà tôi đang mang vác là làm sao cho phụ huynh, học sinh hiểu rằng trường Lương Thế Vinh sẽ mang tinh thần của thầy đi mãi. Đó là nghị lực sống, tinh thần "có chí thì nên", "có công mài sắt, có ngày nên kim". Tôi thường nói với phụ huynh rằng con cái chúng ta sẽ là cuộc đời kéo dài của chính chúng ta. Và cũng như thế, chúng tôi sẽ là cuộc đời kéo dài của thầy Cương. Ngôi trường Lương Thế Vinh này tốt bao nhiêu thì bố tôi sẽ cảm thấy an lòng, thanh thản bấy nhiêu. Không ai có thể sống mãi với thời gian nhưng họ sẽ chỉ thật sự mất đi khi tất cả những hình ảnh, kí ức, tinh thần và sức ảnh hưởng của họ bị tan biến”.

TS. Lê Thống Nhất 

BigSchool: Bài viết riêng cho báo Tuổi trẻ ngày 12/10/2017.

Ý kiến bạn đọc:

Bạn hãy Đăng nhập để gửi ý kiến của mình.

Đề thi mới nhất

ĐỀ THI CUỐI KÌ I

Môn Toán học - Lớp 5

xtoan78

2 lượt thi

ĐỀ THI GIỮA KÌ I - LỚP 5

Môn Toán học - Lớp 5

xtoan78

40 lượt thi

KỲ THI TRUNG HỌC PHỔ THÔNG QUỐC GIA NĂM 2017 - 424

Môn Tiếng Anh - THPT Quốc gia

Đặng Văn Vinh

12 lượt thi

KỲ THI TRUNG HỌC PHỔ THÔNG QUỐC GIA NĂM 2017 - 423

Môn Tiếng Anh - THPT Quốc gia

Đặng Văn Vinh

1 lượt thi

KỲ THI TRUNG HỌC PHỔ THÔNG QUỐC GIA NĂM 2017 - 422

Môn Tiếng Anh - THPT Quốc gia

Đặng Văn Vinh

3 lượt thi

Xem thêm