Những dạng đề Ngữ Văn THPT Quốc gia xoay quanh tác phẩm "Vợ nhặt"

  • 26/04/2017 | 08:09 GMT+7
  • 97.259 lượt xem

Với mỗi một tác phẩm văn học (hoặc đoạn trích), đề thi THPT Quốc gia có thể đưa ra những câu hỏi nào? Đây là cách ôn luyện có tư duy biện luận cần cho cả các thầy cô và các em học sinh. Xin giới thiệu bài viết của thầy giáo Chí Bằng tới các bạn!

Những dạng đề Ngữ Văn THPT Quốc gia xoay quanh tác phẩm "Vợ nhặt"
Thầy giáo Chí Bằng



Bài viết của thầy giáo Chí Bằng về tác phẩm "Vợ nhặt" của nhà văn Kim Lân sẽ gợi ý với các thầy cô và các bạn 6 khả năng sau đây cùng với những gợi ý làm bài:

1. Có ý kiến cho rằng: “Trong truyện ngắn Vợ nhặt, nhà văn Kim Lân đã xây dựng được một tình huống bất thường để nói lên khát vọng bình thường mà chính đáng của con người”. Từ việc phân tích tình huống truyện của tác phẩm Vợ nhặt, anh/chị hãy bình luận ý kiến trên.

a. Giới thiệu khái quát về tác giả, tác phẩm:

– Kim Lân là nhà văn có sở trường về truyện ngắn, chuyên viết về cuộc sống và con người nông thôn.

Những dạng đề Ngữ Văn THPT Quốc gia xoay quanh tác phẩm "Vợ nhặt"

Vợ nhặt là truyện ngắn xuất sắc, tác giả đã sáng tạo được tình huống “nhặt vợ” độc đáo.

– Nêu nội dung ý kiến: khẳng định thành công của tác giả trong việc xây dựng tình huống độc đáo (tính chất bất thường), giàu ý nghĩa nhân bản (thể hiện khát vọng bình thường của con người).

Những dạng đề Ngữ Văn THPT Quốc gia xoay quanh tác phẩm "Vợ nhặt"

b. Phân tích tình huống:

– Nêu tình huống: Tràng – một nông dân ngụ cư nghèo khổ, ngờ nghệch, xấu xí, đang ế vợ bỗng nhiên “nhặt” được vợ giữa nạn đói khủng khiếp.

– Tính chất bất thường: giữa nạn đói kinh hoàng, khi người ta chỉ nghĩ đến chuyện sống – chết thì Tràng lại lấy vợ; một người tưởng như không thể lấy được vợ lại “nhặt” được vợ một cách dễ dàng; Tràng “nhờ” nạn đói mới có được vợ còn người đàn bà vì đói khát mà theo không một người đàn ông xa lạ; việc Tràng có vợ khiến cho mọi người ngạc nhiên, không biết nên buồn hay vui, nên mừng hay lo;…

– Khát vọng bình thường mà chính đáng của con người: khát vọng được sống (người đàn bà đói khát theo không về làm vợ Tràng); khát vọng yêu thương, khát vọng về mái ấm gia đình (suy nghĩ và hành động của các nhân vật đều hướng tới vun đắp hạnh phúc gia đình); khát vọng về tương lai tươi sáng (bà cụ Tứ động viên con, người vợ nhặt nhắc đến chuyện phá kho thóc, Tràng nghĩ đến lá cờ đỏ sao vàng,…);…

c. Bình luận: đánh giá chung

– Thí sinh cần đánh giá mức độ hợp lí của ý kiến, có thể theo hướng: ý kiến xác đáng vì đã chỉ ra nét độc đáo và làm nổi bật ý nghĩa quan trọng của tình huống truyện trong việc thể hiện tư tưởng nhân đạo của tác giả.

  • Có thể xem ý kiến là một định hướng cho người đọc khi tiếp nhận tác phẩm Vợ nhặt, đồng thời là một gợi mở cho độc giả về cách thức tiếp cận truyện ngắn theo đặc trưng thể loại.

(Đáp án môn Văn 2016 của Bộ GD & ĐT)

2. Cảm nhận về nhân vật thị trong truyện ngắn “Vợ nhặt” (Kim Lân).

Học sinh cần lưu ý một số điểm sau đây khi cảm nhận nhân vật Thị.

– Lai lịch – xuất thân: 5 không: không tên (thị, ả, người đàn bà), không nhà, không gia đình, không quê hương, không của cải (nghèo đói): ngồi vêu ở nhà kho nhặt hạt rơi, hạt vãi hay ai có việc gì thì gọi đến làm.

– Ngoại hình: Gầy yếu, xanh xao “trên khuôn lưỡi cày mặt xám xịt chỉ còn thấy hai con mắt”, quần áo thì “rách tả tơi như tổ đĩa”

– Phẩm chất, tính cách: hai mặt đối lập.

+ Trơ trẽn, thiếu lòng tự trọng: Trong lần đầu tiên gặp Tràng, nghe câu hò vu vơ của Tràng “Muốn ăn cơm trắng mấy giò này/Lại đây mà đẩy xe bò với anh nì” thị cong cớn, vùng dậy, chạy theo Tràng. Lần thứ hai gặp Tràng, thị sưng sỉa. Được Tràng gợi ý cho ăn, thị không hề ý tứ, ngượng ngùng mà “đôi mắt trũng hoáy của thị tức thì sáng lên rồi ngồi xà xuống ăn thật”.

+ Khao khát hạnh phúc – mái ấm gia đình: Trên đường về nhà, trước sự trêu ghẹo của mọi người, thị e thẹn, rón rén. Khi về tới nhà, thị ngại ngùng ngồi vào mép giường, tay vân vê tờ áo đã rách bợt và chào hỏi mẹ Tràng lễ phép. Sáng hôm sau, thị cùng mẹ chồng dọn dẹp nhà cửa và trong mắt Tràng: nom thị chẳng còn vẻ gì chao chát, chỏng lỏn như mấy hôm Tràng gặp ngoài tỉnh mà rõ là một người đàn bà hiền lành đúng mực. Thị biết cảm thông chia sẻ cùng gia đình: trong bữa ăn ngày đói (ăn chè khoáng) và khi nghe tiếng trống thúc thuế.

– Đánh giá chung: Thị là nạn nhân của nạn đói, vì nạn đói đánh mất hết ý thức, nhân phẩm của một người phụ nữ. Nhưng khi được sống trong sự che chở của gia đình, những phẩm chất tiêu biểu của một người phụ nữ Việt được bộc lộ qua nhân vật này: đảm đang, cảm thông, chia sẻ,… Về nghệ thuật, nhà văn Kim Lân khi khắc họa nhân vật, chủ yếu miêu tả nhân vật không chú trọng khai thác tâm lý nhân vật mà khai thác nhân vật qua những cử chỉ, hành động. Nói một cách khác, qua cử chỉ, hành động tính cách, phẩm chất của nhân vật được bộc lộ.

4. Cảm nhận về nhân vật Tràng trong truyện ngắn “Vợ nhặt” (Kim Lân).

Những dạng đề Ngữ Văn THPT Quốc gia xoay quanh tác phẩm "Vợ nhặt"

Học sinh cần lưu ý một số điểm sau:

– Lai lịch – xuất thân: nghèo khổ, dân cư ngụ, làm nghề đẩy xe bò thuê, nuôi mẹ già.

– Ngoại hình: xấu xí, thô kệch, tình trạng: ế vợ.

– Tính cách, phẩm chất:

+ Trẻ con, vô tư: thích chơi với trẻ con, đến chuyện lấy vợ cũng quyết định nóng vội, nhanh chóng “chậc kệ”.

+ Nhân hậu, bao dung, khao khát hạnh phúc gia đình: Thấy người đàn bà đói, anh cho ăn, giữa nạn đói cưu mang thị.

+ Sống có trách nhiệm: Từ một anh phu xe cục mịch, chỉ biết việc trước mắt, sống vô tư, Tràng đã là người quan tâm đến những chuyện ngoài xã hội và khao khát sự đổi đời. Khi tiếng trống thúc thuế ngoài đình vang lên vội vã, dồn dập, Tràng đã thần mặt ra nghĩ ngợi, đây là điều hiếm có đối với Tràng xưa nay.

– Đánh giá chung: Tràng là nạn nhân của nạn đói, tuy nạn đói cướp đi nhiều thứ của Tràng nhưng vẫn còn những phẩm chất tôt đẹp mà Kim Lân ưu ái dành cho Tràng: vô tư, nhân hậu, bao dung và sống có trách nhiệm. Về nghệ thuật, khắc họa nhân vật Tràng cũng như thị, Kim Lân không chú trọng vào miêu tả tâm lý nhân vật, qua cử chỉ, hành động tính cách nhân vật tự bộc lộ.

4. Về diễn biến tâm lý nhân vật bà cụ Tứ trong truyện ngắn “Vợ nhặt” (Kim Lân).

Những dạng đề Ngữ Văn THPT Quốc gia xoay quanh tác phẩm "Vợ nhặt"

Học sinh cần lưu tâm vài điểm chính sau về nhân vật bà cụ Tứ:

– Ngạc nhiên: Con mình nghèo, xấu xí, giữa buổi đói kém lại lấy vợ, “nhặt được vợ”. Bà ngạc nhiên khi thấy người đàn bà trong nhà mình, và càng ngạc nhiên hơn khi người đàn bà chào bẳng u.

– Vừa mừng vừa tủi: Nín lặng khi biết sự tình, bà liên tưởng đến bao cơ sự và xót thương cho số kiếp của đứa con mình: “Trong kẽ mắt kém nhèm của bà rủ xuống hai dòng nước mắt”. “Chúng mày lấy nhau lúc này, u thương quá!..” “ừ thôi thì các con đã phải duyên phải kiếp với nhau, u cũng mừng lòng…” . Bao nhiêu tình yêu thương chân thành tha thiết của người mẹ thể hiện trong những lời giản dị mộc mạc ấy. Bà cụ xót xa thương dâu, thương con, tủi phận mình: Bà cụ nghẹn lời không nói được nữa, nước mắt cứ chảy xuống ròng ròng”. Bao nhiêu lo lắng ngổn ngang trong lòng.

– Lo lắng, động viên con: Bà cụ Tứ lo lắng thực sự cho con trai, con dâu, lo cho cái gia đình nghèo túng của bà giữa lúc đói kém này liệu có nuôi nổi nhau? Ngẫm cái phận nghèo bà tự nhủ: “Có gặp bước khó khăn, đói khổ này người ta mới lấy đến con mình. Mà con mình mới có vợ được…”. Bà chỉ biết khuyên con, khuyên dâu thương yêu nhau, ăn ở hoà thuận với nhau để cùng vượt qua cơn khốn khó. Đó là nỗi lo, nỗi thương của người mẹ từng trải, hiểu đời có tấm lòng sâu thẳm đối với con mình. Trong sự lo lắng tủi hờn vẫn nhen nhóm một niềm tin.

– Niềm tin vào tương lai tươi sáng:

+ Vui trong ý nghĩ tốt đẹp về tương lai: “Rồi ra may mà ông giời cho khá…” ai giàu ba họ ai khó ba đời. Có ra thì con cái chúng mày về sau. Bà cụ “nói toàn chuyện vui, toàn chuyện sung sướng sau này’’.

+ Vui trong công việc sửa sang vườn tược, nhà cửa. Bà cụ giẫy cỏ cho sạch vườn. “Cái mặt bủng beo u ám của bà rạng rỡ hẳn lên. Bà lão xăm xăm thu dọn, quét tước nhà cừa”.

+ Vui trong bữa cơm sáng, bữa cơm đầu tiên có con dâu đó là một bữa “tiệc” với món cháo loãng và món “chè khoán” đắng chát – một bữa ăn ngày đói rất thảm hại nhưng bà cụ cố tạo ra niềm vui để động viên an ủi con trai, con dâu.

– Đánh giá chung: Trong cái thân hình khẳng khiu, tàn tạ, với “cái mặt bủng beo, u tối” bà vẫn nung nấu một ý chí sống mãnh liệt. Bà là hiện thân của những người mẹ nghèo khổ mà từng trải, hiểu biết: hết lòng thương yêu con, yêu thương những cảnh đời tội nghiệp, oái oăm. Bà nung nấu một khát vọng về cuộc sống gia đinh hạnh phúc. Qua nhân vật bà cụ Tứ, với những diễn biến tâm trạng phức tạp – dưới ngòi bút nhân đạo của Kim Lân – nội dung nhân đạo sâu sắc, cảm động của “Vợ nhặt” đã động chạm đến nơi sâu thẳm nhất của lòng người, bắt độc giả phải khóc, phải cười, phải sống cùng nhân vật của mình.

5. Giá trị hiện thực và nhân đạo của truyện ngắn “Vợ nhặt” (Kim Lân).

Học sinh cần lưu ý những ý chính sau:

– Giá trị hiện thực:

+ Phản ánh chân thực nạn đối thảm khốc 1945 qua cảnh vật: Cảnh hoàng hôn xám xịt, cảnh người chết như ngã rã, người dật dờ như những bóng ma, tiếng quạ, tiếng người khóc thê thiết,…

+ Phản ánh chân thực nạn đối thảm khốc 1945 qua các nhân vật: Tràng, thị, bà cụ Tứ đều là nạn nhân của nạn đói.

– Giá trị nhân đạo:

+ Tố cáo tội ác của thực dân Pháp, phát xít Nhật là nguyên nhân chính gây ra nạn đói khủng khiếp.

+ Cảm thông và trân trọng những kiếp người trong nạn đó.

+ Ca ngợi những phẩm chất tốt đẹp của con người trong nạn đói.

– Đánh giá chung: Tác phẩm vừa phản ánh chân thực nạn đói khủng khiếp 1945 vừa đồng thể hiện tấm lòng nâng niu, trân trọng con người trong nạn đói với giá trị nhân đạo.

6. Những đặc sắc về nghệ thuật của truyện ngắn “Vợ nhặt” (Kim Lân).

Học sinh cần lưu ý:

– Nghệ thuật xây dựng tình huống truyện độc đáo.

– Nghệ thuật xây dựng và miêu tả tâm lý nhân vật.

– Lối trần thuật lôi cuốn:.

– Nhan đề độc đáo, chứa đựng nhiều ý nghĩa biểu trưng, hé mở chủ đề tác phẩm.

– Ngôn từ mộc mạc, giản dị và chân thực.

Mời các thầy cô và các bạn học sinh xem thêm video của thầy giáo Chí Bằng nói về cách tiến hành ôn luyện, làm bài văn nghị luận văn học và phân tích cụ thể nhân vật thị trong tác phẩm "Vợ nhặt" của nhà văn Kim Lân với sự ứng dụng sơ đồ tư duy.

BigSchool: Cảm ơn thầy Chí Bằng đã đồng ý BigSchool đăng bài này. Ngoài 6 dạng trên, đề thi có thể yêu cầu phân tích các chi tiết hoặc hình ảnh trong tác phẩm hoặc so sánh một nhân vật của "Vợ nhặt" với một nhân vật ở một tác phẩm khác. Chúng tôi sẽ chia sẻ với các bạn ở những bài viết sau.

Chúc các thầy cô và các bạn học sinh Dạy Tốt, Học Tốt môn Ngữ Văn!
Chúc các bạn học sinh thi đạt kết quả cao trong kỳ thi THPT Quốc gia sắp tới!

 

Ý kiến bạn đọc:

Bạn hãy Đăng nhập để gửi ý kiến của mình.

Đề thi mới nhất

Toán học & kết nối tuần 3

Môn Toán học - Lớp 8

Tống Phước Hiển

145 lượt thi

Toán học & kết nối tuần 3

Môn Toán học - Lớp 9

Tống Phước Hiển

103 lượt thi

Toán học & kết nối tuần 3

Môn Toán học - Lớp 6

Tống Phước Hiển

127 lượt thi

Toán học & kết nối tuần 3

Môn Toán học - Lớp 7

Tống Phước Hiển

96 lượt thi

Bài kiểm tra cuối kì II (Cuối năm)

Môn Toán học - Lớp 5

xtoan78

77 lượt thi

Xem thêm

Bài giảng mới nhất

Ghi số tự nhiên

Ghi số tự nhiên

Nguyễn Sáng

Toán học - Lớp 6

Xem thêm