Môn Ngữ văn: Kiểm tra đánh giá theo Thông tư 26/2020/TT - BGDĐT như thế nào?

  • 15/09/2020 | 01:29 GMT+7
  • 7.004 lượt xem

Bộ GD&ĐT đã ra Thông tư 26/2020/TT - BGDĐT sửa đổi, bổ sung Quy chế đánh giá, xếp loại học sinh THCS, THPT có hiệu lực thi hành từ ngày 11/10/2020. Chúng ta sẽ cùng trao đổi để hiểu rõ hơn sự đổi mới của Quy chế mới.

Xin chia sẻ với các bạn bài viết của PGS. TS. Đỗ Ngọc Thống phân tích về việc kiểm tra đánh giá học sinh môn Ngữ văn theo yêu cầu mới.
PGS. TS. Đỗ Ngọc ThốngPGS. TS. Đỗ Ngọc Thống
Bộ GD&ĐT vừa công bố Thông tư 26/2020/TT - BGDĐT (Thông tư 26), nhằm sửa đổi, bổ sung một số điều của Quy chế đánh giá, xếp loại học sinh THCS và THPT. Với môn Ngữ văn, học sinh (HS) chỉ còn viết bài giữa kì và cuối kì. Đánh giá thường xuyên được thực hiện bằng nhiều hình thức; không có bài kiểm tra (KT) 1 tiết nhưng vẫn có hình thức viết ngắn. Như thế, ở môn Ngữ văn, HS cần 6 đầu điểm/1 học kì, gồm: 4 điểm KT thường xuyên (hệ số 1) + 1 bài KT giữa kì (hệ số 2) + 1 bài KT cuối kì (hệ số 3).

So với yêu cầu kiểm tra trước (mỗi học kì gồm 4 bài viết, trong đó 1 bài ở nhà và 1 bài cuối kì), có GV băn khoăn, nếu bỏ hết các bài KT 1 tiết sẽ ảnh hưởng tới kĩ năng viết. Nhưng trong thực tế, lâu nay nhiều GV vẫn than vãn phải chấm bài làm văn cho HS quanh năm, quá nhiều đầu điểm rất mệt... Không phải tác giả của quy định mới, nhưng tôi tán thành hướng giảm bớt các bài kiểm tra để công việc chấm bài của GV nhẹ nhàng hơn. Với 4 bài KT đánh giá kết quả viết là đủ.
Trong giờ học môn Ngữ vănTrong giờ học môn Ngữ văn
Để viết tốt 4 bài KT định kì ấy, GV phải trang bị và luyện tập cho HS hàng ngày. Các bài học trong sách Ngữ văn THCS và THPT đều có dạy lí thuyết về kiểu bài và yêu cầu rèn luyện các kĩ năng viết (tìm hiểu đề, lập ý, dàn ý, diễn đạt, trình bày…). Tất cả các yêu cầu viết ấy sẽ được tích hợp vào bài KT giữa và cuối kì. Mỗi bài KT giữa hoặc cuối kì bám sát nội dung yêu cầu các bài học trong kì học ấy để ra đề. Đây là nội dung dạy học "Làm văn" không thể bỏ. Hàng ngày GV vẫn phải cho HS luyện tập viết đoạn văn, bài văn, các kĩ năng viết văn bản. Vẫn phải kiểm tra viết ngắn (15-20 phút), vẫn phải nhận xét về cách viết, cách diễn đạt, dùng từ, đặt câu, chính tả, ngữ pháp…của HS qua 1 sản phẩm viết nào đấy để giúp HS nhận ra hạn chế và ưu điểm của mình. Ngoài ra năng lực (NL) viết của HS còn được biểu hiện qua nhiều hình thức khác như viết báo tường, viết nhật kí, viết thư (email), viết facebook, viết bài tập lớn…

Vấn đề quan trọng nhất là đổi mới cách ra đề theo yêu cầu đánh giá NL chứ không phải là số lượng bài viết. Để rèn luyện HS theo quy định mới, có thể tham khảo định hướng của chương trình (CT) Ngữ văn 2018: "Đánh giá định kì thường thông qua các đề kiểm tra hoặc đề thi viết. Đề thi, kiểm tra có thể yêu cầu hình thức viết tự luận (một hoặc nhiều câu); có thể kết hợp hình thức trắc nghiệm khách quan và hình thức tự luận để đánh giá đọc hiểu và yêu cầu viết bài văn về một chủ đề nào đó theo từng kiểu văn bản đã học trong chương trình…Trong việc đánh giá kết quả học tập cuối năm học, cuối cấp học, cần đổi mới cách thức đánh giá…; sử dụng và khai thác ngữ liệu bảo đảm yêu cầu đánh giá được năng lực của học sinh, khắc phục tình trạng học sinh chỉ học thuộc bài hoặc sao chép tài liệu có sẵn; tránh dùng lại các văn bản ngữ liệu đã học để đánh giá được chính xác khả năng đọc hiểu và phân tích, cảm thụ tác phẩm văn học."(CT Ngữ văn 2018, trang 86).
Hai cuốn sách do PGS. TS. Đỗ Ngọc Thống là Tổng Chủ biênHai cuốn sách do PGS. TS. Đỗ Ngọc Thống là Tổng Chủ biên

Theo tôi, đánh giá định kì chủ yếu tập trung vào NL đọc hiểu và NL viết. Như vậy, đề KT Ngữ văn cần có 2 phần: Phần 1 đánh giá NL đọc hiểu và phần 2 đánh giá NL viết. Tùy vào thời gian làm bài mà chia tỉ lệ cho các phần đọc hiểu và viết cho phù hợp. Ví dụ: Nếu thời gian làm bài là 90 phút thì nên dành cho đọc hiểu 30 phút và viết 60 phút. Nội dung, yêu cầu nên theo hướng sau:
- Yêu cầu đọc hiểu có thể ra theo hướng trắc nghiệm với 1 văn bản (VB) có dung lượng vừa phải, tối đa khoảng 400 chữ với THCS, 500 chữ với THPT. Số lượng câu hỏi trắc nghiệm phụ thuộc vào các đơn vị cần kiểm tra: nội dung và hình thức VB, những hiểu biết và khả năng vận dụng TV...
- Yêu cầu viết, tùy theo thời gian, có thể ra 1 hay 2 câu; có thể viết đoạn văn tối đa khoảng 400 - 500 chữ; hoặc bài văn ngắn khoảng 800 - 1000 chữ. Kiểu VB căn cứ vào CT mỗi lớp. Nội dung, đề tài có thể gắn với vấn đề đặt ra trong VB đã đọc hiểu hoặc 1 vấn đề độc lập. Hình thức ra theo hướng mở để khuyến khích ý kiến riêng, sáng tạo của HS. Riêng với nghị luận VH, cần chú ý dùng ngữ liệu mới (xác định hoặc HS tùy chọn), những trích đoạn chưa được học để đo được năng lực thực sự của HS trong tiếp nhận, phân tích, nhận xét VB văn học.

Định hướng trên, một mặt kế thừa cách ra đề kiểm tra đánh giá hiện hành, mặt khác đổi mới yêu cầu đánh giá NL viết, nhất là với NL Văn học. Cần mạnh dạn nêu lên các yêu cầu mở; yêu cầu đòi hỏi phải biết vận dụng tổng hợp nhiều kiến thức, kĩ năng; phải biết so sánh, liên hệ, đối chiếu…và nhất là phải vận dụng được vào tình huống mới, ngữ liệu mới. Nếu chỉ loanh quanh ra lại các văn bản- tác phẩm đã học như cách ra đề lâu nay thì mãi mãi không chấm dứt được tình trạng học thuộc các tài liệu có sẵn và chép lại văn mẫu. Khi đó mỗi năm có yêu cầu HS viết 8 hay 18 bài văn cũng vô nghĩa, mục tiêu phát triển năng lực đọc và viết của HS cũng sẽ thất bại.

13-09-2020

PGS. TS. Đỗ Ngọc Thống

Ý kiến bạn đọc:

Bạn hãy Đăng nhập để gửi ý kiến của mình.

Đề thi mới nhất

Toán học & kết nối tuần 3

Môn Toán học - Lớp 8

Tống Phước Hiển

133 lượt thi

Toán học & kết nối tuần 3

Môn Toán học - Lớp 9

Tống Phước Hiển

102 lượt thi

Toán học & kết nối tuần 3

Môn Toán học - Lớp 6

Tống Phước Hiển

125 lượt thi

Toán học & kết nối tuần 3

Môn Toán học - Lớp 7

Tống Phước Hiển

94 lượt thi

Bài kiểm tra cuối kì II (Cuối năm)

Môn Toán học - Lớp 5

xtoan78

61 lượt thi

Xem thêm

Bài giảng mới nhất

Ghi số tự nhiên

Ghi số tự nhiên

Nguyễn Sáng

Toán học - Lớp 6

Xem thêm