Hơi thở cuộc sống vào đề Ngữ Văn như thế nào mới là hay?

  • 24/12/2018 | 15:19 GMT+7
  • 2.456 lượt xem

Chiến thắng của Đội tuyển Việt Nam tại AFF Cup 2018 và lời nói của huấn luyện viên Park Hang So đã làm chúng ta vẫn còn tràn đầy cảm xúc. Hơi thở cuộc sống từ chiến thắng đã nhanh chóng vào đề Ngữ Văn thi học kỳ I của các trường.

Nhưng hơi thở cuộc sống đi vào đề thi như thế nào là hay và ra sao thì lại dở? Chúng ta trao đổi về vấn đề này trên một đề thi cụ thể.
Đề thi học kỳ 1 ngày 19/12/2018 của Trường THPT Nguyễn Du, TP. HCM có câu hỏi 2 điểm nằm trong phần làm văn (7 điểm):

"Viết một đoạn văn (khoảng 200 chữ) trình bày suy nghĩ của anh/chị về sự cống hiến hết mình của những cầu thủ vừa đăng quang ngôi vô địch AFF Cup 2018, lứa cầu thủ: yêu quê hương đất nước, tự hào tự tôn dân tộc,có ý thức bảo vệ chủ quyền lãnh thổ của dân tộc, lao động, học tập để khẳng định bản lĩnh, tài năng cá nhân và phục vụ cống hiến cho đất nước, sẵn sàng có mặt khi Tổ quốc cần."

Toàn bộ đề thi môn Ngữ Văn của trường THPT Nguyễn DuToàn bộ đề thi môn Ngữ Văn của trường THPT Nguyễn Du

Tâm sự của Tổ trưởng

Cô Nguyễn Thị Kiều Oanh (Tổ trưởng Tổ Văn) cho biết cấu trúc đề thi đảm bảo yêu cầu, với hai phần đọc hiểu và làm văn. Phần đọc hiểu chủ yếu nói về trách nhiệm của giới trẻ đối với tình yêu của Tổ quốc.
Cô cho biết, trước trận chung kết lượt đi diễn ra vào ngày 11/12, hàng trăm học sinh của trường đã tham gia buổi cổ động, cổ vũ cho đội tuyển Việt Nam. Học trò mặc áo cờ đỏ sao vàng, thể hiện tình yêu bóng đá rất cuồng nhiệt.  
Tổ Văn lồng ghép nội dung này vào đề thi để các em có cảm hứng làm bài, thích thú với việc học Văn, đồng thời gửi gắm để học trò hiểu rằng, muốn giành được chiến thắng vinh quang đó, các cầu thủ đã phải học tập, rèn luyện rất nhiều. 
Trên trang điện tử của trường đã có bài viết về đề thi này và kết luận:
"Đây là một trong những nỗ lực của các trường trong việc đổi mới ra đề, giúp học sinh tăng thêm hứng thú trong học tập, đồng thời liên hệ kiến thức đã học trên lớp với thực tế cuộc sống."

Sân trường THPT Nguyễn Du tràn ngập sắc đỏ cổ vũ Đội tuyển Việt NamSân trường THPT Nguyễn Du tràn ngập sắc đỏ cổ vũ Đội tuyển Việt Nam

Ca ngợi của báo chí

Hầu hết các báo chí đề ca ngợi câu hỏi này trong đề thi của trường THPT Nguyễn Du, TP. HCM. Có thể trích một số các lời khen ngợi:
- Thú vị đề Văn về sự cống hiến của các cầu thủ tại AFF Cup 2018
- Đề thi Ngữ văn nhưng rất theo "vấn đề hot" được người hâm mộ cả nước quan tâm, vậy nên khi đọc đề bài, nhiều học sinh cảm thấy thích thú, say sưa làm bài, bày tỏ niềm yêu mến đội tuyển bóng đá quốc gia và khát vọng cống hiến cho Tổ quốc. Đề văn nói trên sau khi được chia sẻ trên mạng xã hội đã nhận được hiệu ứng tích cực của cộng đồng mạng, nhất là giới trẻ, những người yêu mến bóng đá và đội tuyển quốc gia Việt Nam.
- Hào hứng đề thi học kỳ môn Ngữ văn lớp 12 về các cầu thủ đội tuyển Việt Nam

Ý kiến của Tổng Chủ biên môn Ngữ Văn chương trình phổ thông mới

PGS. TS. Đỗ Ngọc ThốngPGS. TS. Đỗ Ngọc Thống

Trưa nay (24/12/2018), PGS. TS. Đỗ Ngọc Thống đã chia sẻ trên FB cá nhân của mình:

BÓNG ĐÁ VÀ ĐỀ VĂN

Gần đây, nhiều tờ báo tung hô khen ngợi hết lời một đề kiểm tra học kỳ I lớp 12 môn Ngữ văn của một trường THPT. Khen vì câu nghị luận xã hội yêu cầu: "Viết đoạn văn (khoảng 200 chữ) trình bày suy nghĩ của anh/chị về sự cống hiến hết mình của những cầu thủ vừa đăng quang ngôi vô địch AFF Cup 2018, lứa cầu thủ yêu quê hương đất nước, tự hào tự tôn dân tộc, có ý thức bảo vệ chủ quyền lãnh thổ của dân tộc, lao động và học tập để khẳng định bản lĩnh, tài năng cá nhân và phục vụ cống hiến cho đất nước, sẵn sàng có mặt khi Tổ Quốc cần".

Tôi đọc đề và thấy buồn cười.
Buồn cười vì do lập trường, tư tưởng của người ra đề "vững vàng" quá nên lấn át khoa học, làm cho đề văn vừa dài dòng, lẩm cẩm; vừa sai về nội dung bàn luận.

Nghị luận xã hội yêu cầu học sinh phải biết thể hiện tình cảm và suy nghĩ của mình trước 1 ý kiến, 1 vấn đề hay 1 sự kiện của đời sống. Đó là một đổi mới đáng trân trọng của chương trình Ngữ văn hiện hành. Yêu cầu học sinh phát biểu xung quanh sự kiện đội bóng đá VN vô địch Suzuki cup 2018 không sai. Nhưng lẽ ra đề chỉ nên nêu là: "Viết đoạn văn (khoảng 200 chữ) trình bày suy nghĩ của anh/chị về sự cống hiến hết mình của những cầu thủ vừa đăng quang ngôi vô địch AFF Cup 2018" là đủ và đúng. Nhưng có lẽ do sợ nêu như thế chưa thể hiện được lập trường, tư tưởng yêu nước, tự hào dân tộc… nên người ra đề cho thêm phần sau rất dài để làm rõ đặc điểm, phẩm chất của "lứa cầu thủ" này.

Song chính vì thế mà thành đề hỏng. Hỏng ở mấy lẽ sau:
- Thứ nhất, câu Nghị luận xã hội chỉ 2/10 điểm, học sinh chỉ có khoảng 20 phút để viết; thế thì làm sao mà phát biểu tình cảm và suy nghĩ về nhiều vấn đề như thế được? Trong khi lẽ ra chỉ tập trung vào 1 ý, đó là "sự cống hiến hết mình của các cầu thủ", thì học sinh sẽ phải bàn sang cả "tình yêu quê hương đất nước, tự hào tự tôn dân tộc, có ý thức bảo vệ chủ quyền lãnh thổ của dân tộc, lao động và học tập để khẳng định bản lĩnh, tài năng cá nhân và phục vụ cống hiến cho đất nước, sẵn sàng có mặt khi Tổ Quốc cần".
- Thứ hai, về nội dung nêu thêm vế sau như thế ai cũng sẽ hỏi: lẽ nào chỉ lứa cầu thủ này mới yêu nước và tự hào, tự tôn dân tộc như thế, còn tất cả các cầu thủ trước đây thì không ư?
- Thứ ba, bóng đá chỉ là bóng đá thôi. Đành rằng các em vào trận với tất cả sự hăng say, quyết thắng bởi màu cờ sắc áo Việt Nam…Và đó cũng là biểu hiện của lòng yêu nước. Nhưng đừng vội khái quát, khoác lên cho trận đấu bóng nhiều mỹ từ bóng lộn, nhiều chữ nghĩa thiêng liêng như "ý thức bảo vệ chủ quyền lãnh thổ của dân tộc"…

Bóng đá và vận nước không phải là một. 
Xin các thầy cô giáo dạy văn suy nghĩ cẩn trọng trước khi ra đề cho học sinh bàn luận. 
Xin báo chí đừng vội tung hô những đề văn non nớt và nông cạn như thế nữa.

HN 24-12

BigSchool: Đây là vấn đề thuộc về chuyên môn nên cũng là dịp để chúng ta trao đổi làm rõ như thế nào là hay, là đúng khi đưa hơi thở cuộc sống vào đề thi. Rất mong có thêm các ý kiến của các bạn. 

Ý kiến bạn đọc:

Bạn hãy Đăng nhập để gửi ý kiến của mình.

Đề thi mới nhất

Toán học & kết nối tuần 3

Môn Toán học - Lớp 8

Tống Phước Hiển

92 lượt thi

Toán học & kết nối tuần 3

Môn Toán học - Lớp 9

Tống Phước Hiển

80 lượt thi

Toán học & kết nối tuần 3

Môn Toán học - Lớp 6

Tống Phước Hiển

87 lượt thi

Toán học & kết nối tuần 3

Môn Toán học - Lớp 7

Tống Phước Hiển

85 lượt thi

Bài kiểm tra cuối kì II (Cuối năm)

Môn Toán học - Lớp 5

xtoan78

32 lượt thi

Xem thêm