Con đường của thi tốt nghiệp THPT và tuyển sinh Đại học nước ta

  • 25/10/2018 | 15:00 GMT+7
  • 2.870 lượt xem

Có lẽ đây là câu chuyện được xã hội rất quan tâm bởi nó gắn với một cánh cửa thực sự quan trọng của con em mình: Khép lại những năm học phổ thông và mở ra một tương lai mới khi mà việc phân luồng sớm chưa có giải pháp tích cực.

Con đường của thi tốt nghiệp THPT và tuyển sinh Đại học 

Chúng ta có thể xem bảng sau đây để thấy con đường đã đi qua.

Con đường của thi tốt nghiệp THPT và tuyển sinh Đại học nước ta
Lịch sử của thi tốt nghiệp THPT và tuyển sinh Đại họcLịch sử của thi tốt nghiệp THPT và tuyển sinh Đại học

Những văn bản quan trọng chỉ đạo về thi tốt nghiệp và tuyển sinh Đại học 

- Nghị quyết số 29-NQ/TW ngày 04/11/2013 Hội nghị lần thứ Tám Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XI về đổi mới căn bản, toàn diện GDĐT yêu cầu “Đổi mới phương thức thi và công nhận tốt nghiệp trung học phổ thông theo hướng giảm áp lực và tốn kém cho xã hội mà vẫn bảo đảm độ tin cậy, trung thực, đánh giá đúng năng lực học sinh, làm cơ sở cho việc tuyển sinh giáo dục nghề nghiệp và giáo dục đại học”;

- Nghị quyết số 44/NQ-CP ngày 09/6/2014 ban hành Chương trình hành động của Chính phủ thực hiện Nghị quyết 29-NQ/TW xác định “Đổi mới việc tổ chức thi, công nhận tốt nghiệp THPT và tuyển sinh CĐ, ĐH tiến tới tổ chức một kỳ thi chung, lấy kết quả để xét công nhận tốt nghiệp và làm căn cứ tuyển sinh đào tạo nghề và đại học, cao đẳng...”;

- Điều 31 của Luật Giáo dục quy định: Học sinh học hết chương trình trung học phổ thông có đủ điều kiện theo quy định của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo thì được dự thi và nếu đạt yêu cầu thì được Giám đốc sở giáo dục và đào tạo tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương cấp bằng tốt nghiệp trung học phổ thông”;

- Điều 34 Luật Giáo dục đại học số 08/2012/QH13 của Quốc hội khóa XIII quy định: “Cơ sở giáo dục đại học tự chủ quyết định phương thức tuyển sinh và chịu trách nhiệm về công tác tuyển sinh.

- Kết luận của Thủ tướng Chính phủ về đổi mới thi tốt nghiệp trung học phổ thông và tuyển sinh đại học, cao đẳng tại Công văn số 74/TB-VPCP ngày 20/02/2014 của Văn phòng Chính phủ yêu cầu: Bộ Giáo dục và Đào tạo khẩn trương xây dựng phương án tổ chức thi từ năm 2015 và công bố công khai vào đầu quý III năm 2014 theo hướng: Nội dung thi nhằm tạo động lực để học sinh học, phát triển toàn diện, đồng thời có tính hướng nghiệp, tạo thước đo khách quan, khoa học để các trường đại học, cao đẳng sử dụng trong việc tự chủ tuyển sinh theo quy định của Luật Giáo dục đại học và hướng tới có một kỳ thi quốc gia đáp ứng yêu cầu cung cấp căn cứ tin cậy cho việc xét công nhận tốt nghiệp trung học phổ thông và tuyển sinh đại học cao đẳng.

Con đường đang đi hiện nay 

Căn cứ vào các băn bản quan trong trên, Bộ GDĐT đã triển khai xây dựng phương án tổ chức Kỳ thi THPT quốc gia từ 2015 với mục tiêu kế thừa những ưu điểm và kết quả đạt được, khắc phục các hạn chế bất cập của các kỳ thi tốt nghiệp THPT và thi tuyển sinh ĐH, CĐ theo hình thức "ba chung" trước đây, đảm bảo tính liên tục của lộ trình đổi mới thi, không gây xáo trộn cho giáo viên và học sinh, tác động tích cực lại với việc đổi mới dạy học theo định hướng phát triển năng lực học sinh, phù hợp với Luật Giáo dục, Luật Giáo dục đại học và với xu hướng chung của các nước trên thế giới.
Thi THPT quốc gia ở Việt NamThi THPT quốc gia ở Việt Nam
Kỳ thi THPT quốc gia từ 2015 được tổ chức với mục đích đo lường, đánh giá kết quả học tập của học sinh ở mức độ học vấn phổ thông sau 12 năm học phổ thông; đảm bảo kết quả thi chính xác, khách quan và có độ phân hóa, độ tin cậy để:
- Xét công nhận tốt nghiệp THPT;
- Cung cấp thông tin để đánh giá chất lượng giáo dục phổ thông, từ đó điều chỉnh quá trình dạy học, nâng cao chất lượng dạy học trong các trường phổ thông;
- Cung cấp dữ liệu làm cơ sở để tuyển sinh ĐH, CĐ.

Những hạn chế, bất cập của kỳ thi THPT quốc gia 2018

- Đề thi chưa thật sự phù hợp với Kỳ thi THPTQG; trong đó, có một số câu hỏi thi khó hơn đề thi các năm trước, đặc biệt khó so với yêu cầu để xét công nhận tốt nghiệp THPT.

- Đối với khâu coi thi: một số cán bộ coi thi vẫn còn chưa thực hiện hết chức trách của mình, kiểm tra chưa nghiêm còn để tình trạng thí sinh tô nhầm số báo danh, mã đề, tô mờ các phương án trả lời nên phải chấm thủ công bài thi; thiếu chữ kí của cán bộ coi thi trong phiếu TLTN của thí sinh; cá biệt, có Phó Trưởng Điểm thi đến từ ĐH, CĐ không ký, ghi rõ họ tên lên tem niêm phong túi đựng bài thi như hướng dẫn tổ chức thi của Bộ GDĐT.

- Đối với khâu chấm thi: còn có hiện tượng thay đổi điểm phúc khảo do cán bộ chấm thi cộng nhầm điểm thi môn Ngữ văn; thay đổi điểm do Ban Chấm thi nhập sai điểm; thay đổi điểm phúc khảo do lỗi quét phiếu TLTN; thay đổi điểm phúc khảo do định dạng phiếu TLTN không chuẩn, cán bộ xử lý bài thi trắc nghiệm sửa không hết.

- Đặc biệt, còn để xảy ra tình trạng tiêu cực và gian lận có tổ chức tại một số Hội đồng thi (đặc biệt là các tỉnh Hà Giang, Sơn La, Hòa Bình), gây tâm lý lo ngại trong học sinh và dư luận xã hội.
Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam chủ trì họp với lãnh đạo Bộ GD&ĐT và các chuyên giaPhó Thủ tướng Vũ Đức Đam chủ trì họp với lãnh đạo Bộ GD&ĐT và các chuyên gia

Đề xuất của các chuyên gia cho kỳ thi THPT quốc gia 2019, 2020

Theo đúng lộ trình đã được thông qua cho giai đoạn 2015 - 2020 trong quá trình đổi mới thi cử, chúng ta sẽ khắc phục các hạn chế để thực hiện đúng mục tiêu của kỳ thi THPT quốc gia. Cụ thể những giải pháp nêu ra như sau:
- Về đề thi: Đây là khâu khó nhất, rất quan trọng để thực hiện mục tiêu của kỳ thi. Bộ GD&ĐT cần xem xét xét lại: 
+ Bổ sung ngân hàng câu hỏi trắc nghiệm có chất lượng, tuyệt đối không có những câu trắc nghiệm hình thức mà bản chất là câu tự luận. Các câu hỏi cần có thử nghiệm để loại những câu không phù hợp.
+ Thận trọng khi mời các cán bộ vào các tổ ra đề thi, phải là những giảng viên Đại học, Học viện am hiểu chương trình phổ thông ưu tiên giảng viên các trường Đại học Sư phạm, những giáo viên có thực tế đứng lớp dạy THPT.
+ Thực hiện việc phản biện đề thi có chất lượng.
+ Thực hiện việc giải thử để phát hiện sai sót và mức độ. Đề thi phải có ngưỡng cụ thể về mức độ xét tốt nghiệp và dùng để tuyển sinh Đại học, không có những câu hỏi mang tính đánh đố mà phải đánh giá được năng lực của học sinh.
+ Đảm bảo kết quả thi có thể làm cơ sở để đa số các trường Đại học, Cao đẳng có thể sử dụng trong việc xét tuyển. Với một số trường có tính đặc thù có thể đưa ra những giải pháp riêng hoặc bổ sung.
- Về coi thi và chấm thi:
+ Tăng cường trách nhiệm giám sát của các cán bộ đến từ các trường Đại học, không bố trí trường Đại học đóng trên địa phương giám sát thi, chấm thi tại địa phương.
+ Chấm thi môn tự luận thực hiện như hiện nay nhưng có hướng dẫn chấm chi tiết để tránh hiện tượng chấm chặt, chấm lỏng ở các địa phương khác nhau. 
+ Hoàn thiện phần mềm chấm trắc nghiệm trên nguyên tắc bài thi qua máy quét sẽ được làm phách điện tử, mã hoá nhằm bất cứ cán bộ nào liên quan cũng không thể gian lận.
+ Việc bảo vệ bài thi, quét bài thi truyền về máy chủ trung tâm được giao cho các cán bộ trường Đại học thực hiện, có bố trí camera ghi hình toàn bộ quá trình này.
+ Thực hiện chấm thi tập trung do Bộ GD&ĐT chỉ đạo đối với các môn thi trắc nghiệm.
- Về công bố kết quả và các thống kê
Bộ GD&ĐT sẽ thực hiện việc công bố kết quả thi cùng với các thống kê quan trọng của kỳ thi với cùng thời điểm trên các cổng thông tin của Bộ GD&ĐT, Sở GD&ĐT, các báo điện tử.
Các chuyên gia tham dự phiên họp chiều 15/10/2018Các chuyên gia tham dự phiên họp chiều 15/10/2018

Nhìn ra thế giới và giải pháp tuyển sinh Đại học cho sau năm 2020

1. Mỹ

Tại Mỹ, các trường đại học tuyển sinh không dựa vào một kỳ thi chung toàn quốc mà dựa vào kết quả kiểm tra của hai cuộc thi độc lập là SAT (Scholastic Achivement Test, thi Anh văn và Toán) và ACT (American College Test, thi Anh văn, Toán, Đọc hiểu và Khoa học). Mỗi cuộc thi được tổ chức 04 lần/năm. Điểm chung của hai kỳ thi này là đều chú trọng đánh giá khả năng tư duy và phân tích, vận dụng kiến thức của thí sinh thay vì kiểm tra khối lượng kiến thức mà thí sinh tích lũy được. Thêm vào đó, dựa vào đăng ký của thí sinh, ACT còn đưa ra bộ câu hỏi nhằm đánh giá năng khiếu và sở trường của thí sinh và tư vấn cho sinh viên nên chọn học ngành nào trong kết quả thi được gửi về. Sau đó, học sinh cuối cấp trung học sẽ gửi bảng điểm trung học, kết quả thi SAT hoặc ACT và bài luận tới khoảng 5 đến 6 trường đại học. Các trường sẽ dựa trên những kết quả này để lựa chọn sinh viên mới.

Ngoài ra, các trường đại học danh tiếng của Mỹ như Harvard, Stanford, Duke còn áp dụng thêm hình thức tuyển chọn đặc biệt. Hàng năm, Ban tuyển sinh của các trường này sẽ đi tới tất cả các thành phố trên toàn quốc nhằm mục đích tìm ra những gương mặt học sinh xuất sắc nhất. Những lá thư mời nộp hồ sơ cũng được các đại học danh tiếng này gửi tới những học sinh cuối cấp có thành tích vượt trội. Bằng cách này, các trường đại học danh tiếng có thể đảm bảo mỗi học sinh nộp hồ sơ vào trường đều là nhân tài.
Thi lấy chứng chỉ SAT, ACT ở MỹThi lấy chứng chỉ SAT, ACT ở Mỹ

2. Pháp

Ở Pháp, học sinh phải tham gia kỳ thi duy nhất để tốt nghiệp trung học và xét tuyển vào đại học, được gọi là Thi tú tài (baccalaureate). Học sinh phải đạt tối thiểu 10/20 điểm (tính trung bình điểm các môn); nếu chỉ đạt 8-9/20 sẽ phải thi lại hoặc tham gia một bài thi vấn đáp sau đó. Nếu đạt dưới 8/20, học sinh phải học lại.

Kỳ thi tú tài được chia làm 3 khối thi và học sinh chọn một khối để tham gia. Khối S (Khoa học) yêu cầu người thi phải có trình độ cao trong Toán, Vật lý, Hóa, Sinh. Khối ES (Kinh tế và Khoa học xã hội) tập trung vào các môn về kinh tế và xã hội. Khối L (Ngữ văn) coi trọng các môn văn học Pháp, Triết học, Sử, Địa, Ngoại ngữ.

Hình thức thi chủ yếu là viết và vấn đáp. Một số bài thi về khoa học còn có thêm phần thi trong phòng thí nghiệm.

3. Thụy Điển

Tại Thụy Điển, bài thi đánh giá năng lực (SweAT) là bài kiểm tra tiêu chuẩn để xét tuyển vào đại học. Từ năm 2011, bài thi được chia làm 2 phần, tính toán và viết. Tổng cộng có 160 câu hỏi, chia làm 4 bài thi nhỏ, trong đó hai bài thuộc phần tính toán, hai bài thuộc phần viết.

Trong phần tính toán có 4 chủ đề là Toán học (24 câu), So sánh định lượng (20 câu), Biểu đồ và đồ thị (24 câu), Phân tích dữ liệu (12 câu). Phần viết cũng có 4 chủ đề là Đọc hiểu tiếng Anh, Đọc hiểu tiếng Thụy Điển, Từ vựng và Hoàn thành câu. Mỗi chủ đề đều có 20 câu hỏi.

4. Hàn Quốc

Kỳ thi năng lực đại học (CSAT) ra đời năm 1994 là bài thi tiêu chuẩn được các đại học ở Hàn Quốc chấp nhận. Kỳ thi trước đây chỉ có 5 bài nhưng từ năm 2016, sĩ tử phải tham gia thêm bài Lịch sử.

Bài thi Ngữ văn, Toán học và tiếng Anh tính trên thang điểm 100, trong đó bài tiếng Anh có cả phần nghe. Ngoài tiếng Anh, học sinh phải tham gia một bài thi Ngoại ngữ khác, thường là tiếng Trung với thang điểm 50. Môn thi cuối cùng, học sinh được tự chọn trong các môn Xã hội, Khoa học và Dạy nghề.

Tuy nhiên, điểm thi đại học chỉ chiếm 65% kết quả tuyển sinh. Các yếu tố còn lại là bảng điểm Phổ thông Trung học (25%) và thi tự luận tại trường đại học (10%).

5. Trung Quốc

Học sinh sau khi tốt nghiệp THPT nếu muốn vào đại học phải tham gia kỳ thi Tuyển sinh Đại học chung phạm vi toàn quốc. Nội dung đề thi và chỉ tiêu tuyển sinh cho từng ngành, từng trường được chỉ định bởi Bộ Giáo dục.

Điểm khác biệt duy nhất là nguyện vọng của tất cả thí sinh trên toàn quốc sẽ được nộp lên Hội đồng thi Quốc gia. Sau đó, kết quả thi kèm theo nguyện vọng sẽ được chuyển đến các trường đại học mà học sinh đăng ký. Việc tuyển sinh được các trường lựa chọn trên cơ sở điểm thi của thí sinh.

6. Nhật Bản

Tại Nhật Bản, kỳ thi Đại học chung toàn quốc được tổ chức với 6 nhóm môn học với 31 môn cụ thể, hình thức thi chủ yếu là trắc nghiệm. Tùy theo từng ngành học, mỗi thí sinh được chọn tối thiểu là 5 môn thi. Sau đó, thí sinh có thể phải thi thêm một vài môn đặc thù phù hợp với yêu cầu của trường đó.

Thí sinh sẽ chỉ làm những bài thi theo yêu cầu của trường đại học mà họ nộp đơn vào. Các câu hỏi đều dưới dạng trắc nghiệm và theo hướng dẫn của Bộ Giáo dục.
Trong phòng thi tuyển sinh Đại học ở Nhật BảnTrong phòng thi tuyển sinh Đại học ở Nhật Bản

7. Ấn Độ

Ở Ấn Độ, học sinh cuối cấp THPT phải tham dự 2 kỳ thi là Tốt nghiệp THPT và Tuyển sinh Đại học. Điểm thi tốt nghiệp và điểm thi đại học là cơ sở để các trường đại học lựa chọn sinh viên. Tuy nhiên, từng địa phương và từng trường đại học lại có cách chấm điểm, thang điểm và điểm chuẩn khác nhau.

8. Một số nước khác

Ở Canada cũng không có kỳ thi tuyển sinh đại học chung mà chỉ sử dụng hình thức xét tuyển. Mỗi trường đại học sẽ có một tiêu chuẩn nhập học khác nhau và xét hồ sơ theo từng trường hợp cụ thể. Ở Australia học sinh sẽ được xét tuyển vào đại học hoặc các trường cao đẳng dạy nghề dựa vào kết quả học tập trung học hoặc thông qua bài thi STAT bao gồm trắc nghiệm Toán, Khoa học Tự nhiên, Khoa học Xã hội và viết bài luận tiếng Anh. Na Uy cũng là một trong những nước không có kỳ tuyển sinh đại học. Tại nước này, các trường xét tuyển đại học dựa vào thành tích tại trường THPT, điểm thưởng cho ngành học đặc biệt là kinh nghiệm phục vụ quân đội của học sinh. Mỗi học sinh có thể gửi hồ sơ của mình tới 10 trường đại học khác nhau để tham gia xét tuyển. Ở Ireland, sau khi học xong trung học, học sinh sẽ phải tham gia một kỳ thi Quốc gia để lấy Chứng chỉ Tốt nghiệp Phổ thông. Sau đó, những thí sinh muốn vào đại học sẽ nộp nguyện vọng lên Cơ quan Tuyển sinh Trung ương và máy tính sẽ tự động chuyển danh sách thí sinh cùng điểm thi tốt nghiệp đến các trường dựa theo nguyện vọng của thí sinh. Mỗi trường sẽ tự xác định số lượng sinh viên cho mỗi ngành học và thông báo kết quả về cho thí sinh trúng tuyển.
GS. TSKH Lâm Quang Thiệp trả lời phỏng vấn VTV chiều 15/10/2018GS. TSKH Lâm Quang Thiệp trả lời phỏng vấn VTV chiều 15/10/2018

9. Giải pháp nào cho Việt Nam?

Có thể thấy hai ngả cho con đường tuyển sinh Đại học ở nước ta sau năm 2020:

- Duy trì kỳ thi THPT quốc gia đảm bảo chất lượng vừa để xét tốt nghiệp THPT, vừa làm căn cứ để một số trường Đại học, Cao đẳng xét tuyển. Các trường có thể bổ sung thêm những hình thức kiểm tra năng lực của học sinh.
- Tổ chức các Trung tâm Khảo thí Nhà nước và Trung tâm Khảo thí độc lập để đánh giá năng lực, kiến thức các môn trong chương trình phổ thông. Ngân hàng đề thi, cách thức tổ chức của các Trung tâm Khảo thí độc lập sẽ được Bộ GD&ĐT thẩm định và cấp giấy phép. Các Trung tâm Khảo thí độc lập tiến hành nhiều kỳ thi trong năm, có các điểm thi ở các địa phương tạo điều kiện cho học sinh có thể tham gia thi để nhận chứng chỉ một cách thuận lợi, lệ phí thi do Bộ GD&ĐT quy định khung. Được biết một số đơn vị có năng lực đã có kế hoạch liên kết để thực hiện việc tổ chức các Trung tâm Khảo thí độc lập.

Như vậy, lộ trình cho thi cử của học sinh khi học xong chương trình phổ thông có thể hình dung trước như vậy. Việc giao kỳ thi tốt nghiệp cho địa phương và giao thi tuyển sinh cho các trường Đại học mà khá nhiều người đề xuất xin được bàn ở một bài viết riêng.

Hy vọng nhận được các trao đổi của các bạn.
Một số thông tin về tuyển sinh của các nước được lấy từ các bài tổng hợp trên báo điện tử thoidai.com.vn.
Các ý kiến chuyên gia được ghi từ những cuộc họp trao đổi.
Được biết Bộ GD&ĐT đang hoàn thiện phương án cho kỳ thi THPT quốc gia năm 2019, 2020 để trình Thủ tướng và sẽ công bố sớm.

TS. Quách Tuấn Ngọc & TS. Lê Thống Nhất. 

Ý kiến bạn đọc:

Bạn hãy Đăng nhập để gửi ý kiến của mình.

Đề thi mới nhất

Toán học & kết nối tuần 3

Môn Toán học - Lớp 8

Tống Phước Hiển

145 lượt thi

Toán học & kết nối tuần 3

Môn Toán học - Lớp 9

Tống Phước Hiển

104 lượt thi

Toán học & kết nối tuần 3

Môn Toán học - Lớp 6

Tống Phước Hiển

127 lượt thi

Toán học & kết nối tuần 3

Môn Toán học - Lớp 7

Tống Phước Hiển

96 lượt thi

Bài kiểm tra cuối kì II (Cuối năm)

Môn Toán học - Lớp 5

xtoan78

77 lượt thi

Xem thêm

Bài giảng mới nhất

Ghi số tự nhiên

Ghi số tự nhiên

Nguyễn Sáng

Toán học - Lớp 6

Xem thêm