Chọn trường hay chọn nghề? Nghịch lý "liên thông ngược"!

  • 29/06/2017 | 11:51 GMT+7
  • 3.174 lượt xem

Ước mơ được vào Đại học của sĩ tử vừa trải qua kỳ thi THPT Quốc gia 2017 là nguyện vọng hoàn toàn chính đáng. Năm nay Bộ GD-ĐT cho phép học sinh thay đổi nguyện vọng sau khi biết điểm. Cơ hội thay đổi nguyện vọng cũng là cơ hội để nhận thức lại. Các bạn hãy đọc bài này...

Chuyện của người...đi trước

Từng theo chúng bạn quyết tâm thi vào các trường đại học có khoa ngân hàng, Đỗ Việt Hà (Đống Đa, Hà Nội) đã được như ý nguyện, nhưng em lại phải nếm “trái đắng” vì ra trường không xin được việc. Năm 2009, Hà và một số người bạn chỉ đủ điểm vào trường ĐH Kinh doanh và Công nghệ Hà Nội, đúng thời điểm nhu cầu tuyển lao động ngành ngân hàng lớn. “Vào thời điểm đó, nhiều ngân hàng mở ra, dễ xin việc. Nhiều bạn đổ xô đi học. Sau cùng em ra trường, kinh tế suy thoái. Các ngân hàng cũng đầy, chẳng nhận nữa”, Hà tâm sự.

Hà đã cầm bằng đôn đáo xin việc khác để kiếm tiền trang trải cuộc sống, khỏi phải phụ thuộc gia đình. Mấy năm không được như ý nguyện, bởi nhiều doanh nghiệp đòi hỏi ở em kỹ năng, chứ không chỉ là tấm bằng cử nhân. Đành lòng, Hà phải xin gia đình cho học lại nghề cơ khí tại Trường Cao đẳng (CĐ) nghề Công nghiệp Hà Nội.

Cũng chọn “liên thông ngược” vì chẳng còn “cửa vào nghề”, ba chàng trai quê ở Yên Bái có bằng cử nhân Đại học Ngoại ngữ chấp nhận xuống Hà Nội thuê trọ học lại nghề tại Trường CĐ nghề Công nghiệp Hà Nội. Trong ba người, Đỗ Xuân Điệp còn có thêm bằng thạc sĩ Anh ngữ. Điệp tâm sự, để có sinh kế anh cùng các bạn phải chọn cách học nghề. Rất may, ở Yên Bái phong trào học nghề hiện khá lớn, cả ba đã được tuyển vào dạy nghề cho học sinh Trường CĐ nghề Yên Bái. Trong các buổi lên lớp, Điệp đã nhắn gửi tới học sinh rằng, học nghề có cơ hội việc làm cao hơn, không có gì phải mặc cảm, tự ti. 

Chung tâm sự ấy, bạn Lê Xuân Thức, quê Thái Bình hiện đi làm cho hãng SAMSUNG ở KCN Thái Nguyên vui mừng mình đã thoát khỏi bi kịch học theo phong trào. Từng sai lầm chạy đua vào ngành “hot” và nghĩ rằng phải có tấm bằng cử nhân mới an tâm, Thức đã từ cao đẳng liên thông lên đại học. Rồi thấy nơi đó không cho cơ hội thật sự, cậu quay về học một trường CĐ nghề để có cơ hội rộng mở hơn. “Và chính ở đó, công ty về đón tôi vào làm, với mức lương hơn 10 triệu đồng/tháng. Học theo nhu cầu thật của cuộc sống, chứ học theo phong trào là sai lầm”, Thức thổ lộ. 

Ý kiến của lãnh đạo trường nghề

Nói về cơ hội tiếp cận việc làm, ông Phạm Xuân Khánh -  Hiệu trưởng Trường CĐ nghề Công nghệ cao Hà Nội cho hay: Thực tế hiện nay tỷ lệ sinh viên học nghề ra trường có việc rất cao. Tại trường chúng tôi có đến gần 85% học viên đi làm trước khi ra trường, nhiều nghề 100% sinh viên có việc làm với mức lương cao. Thậm chí có lúc không đủ sinh viên để cung cấp cho các doanh nghiệp. “Cái lợi dễ nhìn thấy là các doanh nghiệp thích tuyển dụng sinh viên học nghề vì tâm lý ổn định, có kiến thức, kỹ năng, có thể tham gia trực tiếp vào hoạt động của doanh nghiệp ngay mà ít khi phải đào tạo lại.  Nhiều bạn trẻ có bằng cử nhân không có việc làm quay trở lại học nghề là một giải pháp tình thế rất hợp lý”, ông Khánh nhấn mạnh.

Tại Trường CĐ nghề Công nghệ cao Hà Nội, mỗi năm tuyển sinh trên 2.000 sinh viên, trong đó có hơn 100 sinh viên là các em đã học đại học, bỏ học đại học đi học nghề. Hay trường Trung cấp y dược sĩ Hà Nội hiện có khoảng 1.000 học viên thì hơn 40% là người đã có bằng đại học, thạc sĩ. 

Tiến sĩ Vũ Xuân Hùng - Viện trưởng Viện Nghiên cứu khoa học Dạy nghề cho biết, đó là một hiện tượng đáng mừng của xã hội. Nhưng dù vậy, thì sau bốn năm học, với không ít gia đình nghèo thì đó là một sự lãng phí rất lớn. Nếu nhận thức sớm, hoặc xã hội có định hướng tốt thì sẽ giảm được rất nhiều người bị lãng phí bốn năm học. Đồng quan điểm ấy, ông Phạm Đức Vinh, Hiệu trưởng Trường CĐ nghề Công nghiệp Hà Nội, một người đi lên từ học viên học nghề cho biết hiện nay cơ chế chính sách đã tạo ra ít chỗ đứng cho người học nghề. Người học nghề chưa được tôn trọng và trong tuyển dụng, mức lương của người học đại học bao giờ cũng cao hơn dù không biết năng lực thế nào.

Bởi thế, theo nhiều chuyên gia cũng như hiệu trưởng các trường đào tạo nghề, việc tìm ra giải pháp để phân luồng, hướng nghiệp cho học sinh, giảm bớt sự lãng phí là vô cùng cần thiết. Song để có tâm thế, điều kiện “đón” học viên thì hệ thống trường nghề phải được đầu tư cải tiến, thay đổi, phù hợp với nhu cầu ngày càng cao của xã hội.

Là người có nhiều trăn trở cho công tác dạy nghề, ông Phạm Đức Vinh, nêu giải pháp: “Người học nghề phải được tôn trọng. Ở thời chúng tôi người đi học nghề được tôn trọng, nhà nước hỗ trợ gạo cho người học nghề 17kg/tháng, còn người học đại học được hưởng 15kg/tháng. Vậy nên hiện nay cần khuyến khích, hỗ trợ người học nghề. Không phân biệt, đối xử thiếu công bằng với người học nghề.

Ở tỉnh Vĩnh Phúc, người học nghề đã được hỗ trợ học phí 450 nghìn đồng/tháng, chưa kể nhiều ưu tiên khác. Chúng tôi kiến nghị, nên dẹp loạn đại học, nhiều trường mở mà tuyển đầu vào thì yếu. Tiếp đó miễn phí 100% cho các em học hết lớp 9 rồi đi học nghề”.

Một kiến nghị khác, như bà Thái Thị Hoa - Hiệu trưởng Trường CĐ nghề Đà Nẵng nói nên cấp học bổng đầu vào cho các em đã thi đỗ đại học, đã và đang học đại học đăng ký học nghề, các em nữ đăng ký học các nghề kỹ thuật. Ngay như việc trả lương cũng nên thay đổi, cần trả lương theo năng lực, kỹ năng, vị trí làm việc nhằm làm xóa bỏ ranh giới đối với người học nghề.

Giải đáp của lãnh đạo Vụ Dạy nghề chính quy

Ông Đỗ Văn Giang - Phó vụ trưởng Vụ Dạy nghề chính quy - Tổng cục Dạy nghề- Bộ LĐ-TB&XH giải đáp những câu hỏi:

* Em thấy cơ quan nào tuyển dụng lao động cũng đòi hỏi ứng viên phải  có bằng đại học. Vậy học nghề xong liệu có xin được việc không?

Ông Đỗ Văn Giang: Thị trường lao động hiện nay đòi hỏi người đáp ứng ở các vị trí lao động chứ không chỉ nhìn vào các em có bằng đại học hay bằng cấp cao hơn nữa.

Hiện nay ở rất nhiều trường đào tạo nghề, tỷ lệ sinh viên ra trường có việc làm cao. Nhiều trường nghề cũng đổi mới chương trình để gắn với yêu cầu về nhân lực (cả về số và chất lượng), đặc biệt chú trọng đào tạo người học để có kỹ năng hành nghề tốt.

Có bằng đại học chưa chắc đã có việc nhưng có tay nghề tốt thì lại “đắt giá” nếu vị trí công việc cần người có kỹ năng thực hành thực tế, đáp ứng được yêu cầu công việc cụ thể.

* Em là người thích và tự nhận thấy mình có sở trường làm những công việc liên quan đến sự sáng tạo. Liệu với sở trường này, em có phù hợp để học nghề không khi công nghệ ngày càng hiện đại, máy móc đang theo xu hướng tự động hóa?

Ông Đỗ Văn Giang: Các em đừng nghĩ “sáng tạo” là điều gì to tát mà chỉ ở các trường đại học lớn mới có thể giúp các em thỏa mãn. Ở nhiều trường đào tạo nghề, người học cũng cần tích lũy kiến thức, kỹ năng để sáng tạo.

Ví dụ thay đổi một khâu nào đó trong quy trình công nghệ như mẫu mã, kiểu dáng, tính năng hay sự thân thiện, tiện ích trong sử dụng một sản phẩm nào đó cũng là sáng tạo. Bắt đầu từ cái nhỏ nhất, để sản phẩm được thị trường chấp nhận tốt hơn, cũng là những sáng tạo mà hành trình hướng tới nó cũng đầy thú vị.

* Em rất băn khoăn về lựa chọn trường dù đã học lớp 12. Bố mẹ muốn em chọn một trường ĐH để ra trường dễ xin việc, nhưng em lại thấy nhiều anh chị dù tốt nghiệp ĐH vẫn bị thất nghiệp. Em muốn học một trường CĐ nghề nhưng cũng băn khoăn bằng CĐ có vẻ ít giá trị hơn bằng ĐH. Xin cho em lời khuyên?

Ông Đỗ Văn Giang: Em băn khoăn về lựa chọn ngành nghề chứng tỏ em rất có ý thức với tương lai của mình. Thực tế, hiện tại, ngành nghề nào và học ở trình độ nào cũng cần lao động có cơ cấu số lượng phù hợp và đặc biệt có chất lượng phù hợp đáp ứng với nhu cầu của các doanh nghiệp trong và ngoài nước.

Nếu lựa chọn ngành nghề phù hợp và quyết tâm học tập, theo đuổi ước mơ của mình, chắc chắn em sẽ có một nghề nghiệp tốt. Nếu khả năng học tập của em tốt, em hoàn toàn có thể lựa chọn những trường phù hợp để phát huy sở trường của mình.

Tuy nhiên, nếu học xong lớp 12 mà em có nhu cầu tìm việc làm ngay, em có thể lựa chọn học các ngành nghề. Thực tế, thời gian đào tạo nghề thường ngắn hơn đào tạo ĐH, nhưng theo báo cáo từ các sở LĐ-TB&XH, tỉ lệ có việc làm từ hệ thống giáo dục nghề nghiệp đều trên 70%. 

Việc học CĐ cũng không ngăn ước mơ em học lên ĐH nếu sau này có nhu cầu. Nếu có nhu cầu đạt trình độ cao hơn cho phù hợp với công việc,  em có thể vừa làm vừa học lên trình độ cao hơn.

Vì vậy, lựa chọn học trình độ nào là do em cần quyết định dựa trên sự cân nhắc, tìm hiểu kỹ lưỡng, cân đối giữa nhu cầu thị trường với sở trường, năng khiếu, đam mê của cá nhân.

Các bạn có thể tìm hiểu rất nhiều thông tin về các trường Đại học, trường Cao đẳng nghề trên trang Cùng bạn chọn trường của báo Tuổi trẻ.

Trang thông tin tuyển sinh giáo dục nghề nghiệp

Nhiều bạn rất lúng túng tra cứu các thông tin về các trường Cao đẳng, Trung cấp đào tạo nghề vì các thông tin này không có trên cổng thông tin tuyển sinh của Bộ GD-ĐT. Các bạn lưu ý là Bộ GD-ĐT đã bàn giao việc quản lý các trường này về cho Bộ LĐ-TB&XH nên các thông tin về đào tạo nghề nghiệp (ngoài nghề sư phạm) sẽ tra cứu trên Trang thông tin tuyển sinh giáo dục nghề nghiệp (hợp tác giữa Tổng cụ Dạy nghề và báo Tuổi trẻ). Các bạn có thể đọc bài giới thiệu về trang này trên BigSchool.

Chúc các bạn sáng suốt lựa chọn con đường học tập và lập nghiệp của mình!

BigSchool tổng hợp.

BigSchool: Các bạn sinh năm 2000 (Y2K) hãy tham gia trang Kết nối Y2K luyện thi THPT Quốc gia 2018.

Ý kiến bạn đọc:

Bạn hãy Đăng nhập để gửi ý kiến của mình.

Đề thi mới nhất

Toán học & kết nối tuần 3

Môn Toán học - Lớp 8

Tống Phước Hiển

133 lượt thi

Toán học & kết nối tuần 3

Môn Toán học - Lớp 9

Tống Phước Hiển

102 lượt thi

Toán học & kết nối tuần 3

Môn Toán học - Lớp 6

Tống Phước Hiển

125 lượt thi

Toán học & kết nối tuần 3

Môn Toán học - Lớp 7

Tống Phước Hiển

94 lượt thi

Bài kiểm tra cuối kì II (Cuối năm)

Môn Toán học - Lớp 5

xtoan78

61 lượt thi

Xem thêm

Bài giảng mới nhất

Ghi số tự nhiên

Ghi số tự nhiên

Nguyễn Sáng

Toán học - Lớp 6

Xem thêm