8 điều giúp cả nhà mê đọc sách

  • 13/03/2018 | 22:00 GMT+7
  • 3.279 lượt xem

Tác dụng của việc đọc sách chắc chắn ai cũng biết. Không chỉ mang lại tri thức cho người đọc còn giúp tạo nên một văn hoá trong gia đình, nhà trường, xã hội. Tuy nhiên để có thói quen đọc sách cũng cần có sự cố gắng của cộng đồng mà trước hết là gia đình.

Các bạn đã được chia sẻ về các phương pháp rèn luyện đọc hiểu của cô giáo Đinh Thu Hồng và bây giờ là "8 điều giúp cả nhà mê đọc sách".

Mình viết bài này với hy vọng giúp các phụ huynh khơi gợi và nuôi dưỡng niềm đam mê đọc sách cho bản thân mình và nhất là cho các con. Đã nhiều lần mình nhấn mạnh rằng môn đọc nói chung hay đọc hiểu nói riêng là nền tảng cực kỳ quan trọng cho thành quả học tập, bất kể môn nào.

Đã có nhiều bài viết và số liệu về lợi ích của việc đọc sách thường xuyên, mình không nhắc lại nữa . Ở đây mình chỉ nêu cụ thể những cách nào để làm việc đọc sách không chỉ trở thành thói quen mà còn là niềm đam mê. Vì một khi đã là đam mê thì tự khắc các em/con, hay bản thân phụ huynh sẽ chủ động tìm đến với sách, biến sách thành bạn.

1. Biến đọc sách thành hoạt động cuốn hút

Để con em thấy đọc sách không có nghĩa là học bài, là nghĩa vụ phải làm, bố mẹ có thể làm những điều sau: 
- Khi đọc cho con thay đổi giọng theo nhân vật, thay đổi chỗ/địa điểm /không gian hay thời gian đọc . Nếu có điều kiện thì biến góc đọc hay vài chỗ trong nhà /lớp thành nhưng chỗ ngồi thoải mái, ấm cúng . Ví dụ như dựng túp lều bằng chăn rồi chui vào đọc, hay mua ghế đu đưa (rocking chair), hoặc thậm chí chỉ cần tựa vài cái gối lên ghế sofa rồi ngồi dựa vào. Dẫn con đi thư viện hay tiệm sách như một trong nhưng địa điểm đi chơi, cùng với nhưng địa điểm quen thuộc khác như shopping, công viên, rạp chiếu phim.

- Nếu có điều kiện thì lập tủ sách nhỏ , vài kệ sách (mini library) trong phòng ngủ của con , để con dễ dàng tiếp cận với sách, nhất là những cuốn con thích , bất cứ lúc nào.

Kệ sách trong phòng của béKệ sách trong phòng của bé

- Đọc sách cho nhiều khán giả, đối tượng khác nhau nghe: khi các em đã rất thích một cuốn sách nào đó, hãy để các em thể hiện tài kể lại hay đọc lại câu truyện , cuốn sách cho nhiều người khác nhau nghe. Khán thính giả (audience) có thể là những người thân trong gia đình , bạn bè, hay thậm chí những con vật , đồ vật gắn liền , thân thiết với các em. Ví dụ đe các em đọc lại cuốn sách hay truyện cho búp bê, đồ chơi của mình hay vật nuôi trong nhà (chó, mèo nếu có). Thậm chí các em có thể tự tạo khán giả cho mình bằng cách dùng đầu ngón tay vẽ mặt người lên hay dùng con rối đầu ngón tay (finger puppets). Những con rối nhỏ dễ thương này còn có tác dụng nữa là có thể biến thành các nhân vật trong truyện các em đọc. Bạn có thể tham khảo trang web có nhiều mẫu rối rất dễ làm tại đây.

- Kết hợp đọc sách với những hoạt động khác kèm theo, hay đem diện mạo mới cho việc đọc sách với nhiều hình thức khác nhau. Ví dụ khi con phải làm bài tập cho môn KHTN hay KHXH thì rủ con, khuyến khích con đọc sách liên quan đến bài tập đó để mở rộng kiến thức . Từ đó con dần định hình được thói quen hay quan niệm rằng : đọc sách không chỉ cho môn đọc hay cho điểm số mà còn cho việc tích lũy kiến thức nói chung.

- Thêm về việc đem diện mạo mới: mọi người còn nhớ thời xưa khi điện khan hiếm , mọi người toàn phải đọc dưới ánh sáng tù mù? Rồi bắt đom đóm làm đèn? Mình đã thử ý tưởng này và các bạn lớp mình thích mê mệt: "Flashlight Friday". Cứ thứ 6, nếu cả lớp ngoan , mình cho các bạn dùng đèn pin để đọc sách. Lần nào cũng thế, lớp im phăng phắc, ai cũng đắm chìm vào trang sách.

Cho các bạn dùng đèn pin để đọc sáchCho các bạn dùng đèn pin để đọc sách

Các bạn ý phát biểu cảm tưởng như sau: 
- Dùng đèn pin đọc làm em tập trung vào các dòng chữ hơn
- Nếu đọc sách hay truyện ma, kinh dị thì hợp quá cô ơi
- Đọc trong bóng tối làm con hình dung như đang ở rạp chiếu phim mà bộ phim chính là những cảnh trong truyện .

Đó chỉ là vài trong số rất nhiều lý do tại sao các bạn lại thích đọc sách dùng đèn pin đến thế. Cả nhà thử nhé, tối nào đấy tắt hết điện đi chỉ dùng đèn pin rồi cùng nhau đọc. Làm thường xuyên mới sợ hại mắt chứ tuần một hai lần cũng không sao đâu.

(Lúc đầu mình định dùng đèn pin thường, sau tình cờ biết về finger flashlight bán trên Amazon cả hộp 100 cái có hơn $10, thế là mua cho lớp luôn để tiện dùng. Mình cũng dùng đèn pin nhỏ đó như phần thưởng cho những bạn nào có thành tích học tập tốt hay tiến bộ).

2. Đóng kịch 

Hãy biến những con chữ khô khan thành những màn kịch sống động. Sách nào cũng có thể thành role-play hay reader’s theater được hết. Sách truyện thì dễ vì có các nhân vật, chỉ cần phân vai. Sách thông tin hay Kh thì tìm hay tự tạo hình ảnh , đạo cụ để thành kịch. Các bạn lớp mình mỗi khi làm dự án/project đều diễn kịch được hết , từ việc uống trà kiểu Trung Hoa cho đến những nhà thám hiểm người châu Âu thế kỷ 16.

Lý tưởng thì bố mẹ đóng cùng con, không được thì các con đóng với nhau. Rủ thử một nhóm các bạn đồng lứa tuổi rồi cùng nhau đọc một truyện , rồi phân vai. Trẻ em vốn rất thích đóng kịch, hay biến thành nàng tiên hay công chúa , hoàng tử, hiệp sĩ v.v...

Các bé rất thích vào vai các nhân vật của truyệnCác bé rất thích vào vai các nhân vật của truyện

Mình giới thiệu cả nhà trang web hay cung cấp rất nhiều kịch bản hay, dễ, phù hợp cho các bạn nhỏ tại đây nhé!

3. Dùng sách ở các dạng thức khác nhau, không chỉ bản in trên giấy

Có thể là sách mang tính tương tác cao như có kèm đồ vật, nguyên liệu các em có thể sờ mó được , sách dạng 3D, pop-up...

Sách dưới dạng audio và video. Bạn có thể xem mình giới thiệu 2 trang (Children's Books Online, Just Books Read Aloud) qua video sau:

Ngoài ra bạn cũng có thể tham khảo các trang: Storyonline, United Literacy, A Story Before Bed và video mình giới thiệu:

4. Đọc nhiều thể loại:

Cho các em đọc nhiều thể loại (genres) sách khác nhau, không chỉ loại truyện hư cấu (fiction). Bất cứ sách gì cũng được, từ báo tạp chí đến từ điển, từ sách giáo khoa đến tham khảo, miễn là đọc.

5. Đọc đều đặn, mỗi tối

Điều này đòi hỏi nỗ lực rất lớn từ bản thân bố mẹ và những người trong gia đình. Không nhất thiết chỉ bố hay mẹ mới đọc cho con hay cùng con. Ông bà, anh chị hoặc cô chú cũng có thể đọc cùng con. Không chỉ đọc sách tiếng Anh, hãy đọc cả sách báo bằng tiếng Việt cho con. Sách truyện, báo chí tiếng Việt giúp các em có kiến thức nền rất tốt và cần thiết cho sự thành công học thuật sau này.

6. Đọc sách vừa trình độ, không quá khó hay quá dễ

Việc chọn sách phù hợp với trình độ của các em hết sức quan trọng vì: 
- Nếu sách dễ quá các em sẽ nản, chán, không hứng thú đọc.
- Sách khó quá cũng làm cho các em không hứng thú đọc, muốn bỏ cuộc, và dần chán ghét việc đọc nói chung.

Để các em tự chọn được sách phù hợp với trình độ của mình, các em cần đến quy tắc 5 ngón tay trên 1 bàn tay. Quy tắc này như sau:
- Khi gặp bất cứ cuốn sách nào, các em sau khi xem qua trang bìa và nội dung phía trong, sẽ chọn 1 trang bất kỳ ở khoảng giữa cuốn sách.
- Nhìn vào trang đã chọn và bắt đầu đọc. Khi bắt đầu đọc thì giơ bàn tay lên. Cứ mỗi khi gặp 1 từ mới, từ khó không hiểu hay không đọc được thì giơ 1 ngón tay lên.
- Trong trang đấy nếu không có ngón nào giơ lên hay chỉ 1 ngón tay giơ lên thì cuốn sách hay truyện đó dễ đối với các em.
- Nếu trong lúc đọc trang đó em giơ 2-3 ngón tay thì sách đó đúng trình độ của em.
- Nếu giơ 3-4 thì sách hơi khó, nhưng cứ thử đọc xem.
- Nếu em giơ 4-5 ngón tay tức là có tới 4-5 từ em không biết trong cùng 1 trang, vậy là sách đấy khó. Các em chưa tự đọc được, phải có người đọc cùng.

Nếu em giơ 4 - 5 ngón tay thì là sách đấy khó!Nếu em giơ 4 - 5 ngón tay thì là sách đấy khó!

Mình áp dụng cách này cho các bạn lớp mình và rất hiệu quả. Các em tự biết cách chọn đúng sách cho mình, vừa đúng trình độ. Có thế các em mới thích thú đọc. Nếu không một cuốn sách sẽ mãi là món đồ trong tủ kính (quá khó) hoặc đồ chơi quá cũ (sách quá dễ).

7. Khuyến khích con tìm hiểu thêm về cuốn sách hay truyện đang đọc bằng cách đặt câu hỏi.

Bạn có thể đọc thêm bài viết của mình về các cách đọc hiểu tại đây.

8. Chia sẻ những gì mình đọc được cho người khác

Điều này khiến các em cảm thấy những gì mình đã đọc có giá trị và được trân trọng . Có những cách như đọc cho những người khác nghe (xem lại mục số 1), hay chia sẻ (Share the experience) bằng cách viết hay vẽ về cuốn sách (book report). 

Vẽ tranh và kể lại "Sự tích Hồ Gươm"Vẽ tranh và kể lại "Sự tích Hồ Gươm"

Hy vọng 8 điều trên sẽ giúp cả phụ huynh lẫn học sinh có được niềm đam mê đối với sách. Còn lưu ý nhỏ nữa: mình luôn nhắc các bạn lớp mình là hãy coi sách như nhưng người bạn. Thế nên không được dẫm lên sách, ngồi lên sách , quăng quật sách , làm bẩn hay rách sách. Và từ nhà trẻ, các bạn nhỏ bên này đã được dạy phải cầm nâng niu một cuốn sách như thế nào: hug your books (ôm sách trước ngực). Mỗi lần đi đâu mang theo sách là phải ôm như thế!

Đinh Thu Hồng

Trường "New Life Academy of Excellence", quận Gwinnett, bang Georgia, Mỹ

Ý kiến bạn đọc:

Bạn hãy Đăng nhập để gửi ý kiến của mình.

Đề thi mới nhất

Toán học & kết nối tuần 3

Môn Toán học - Lớp 8

Tống Phước Hiển

52 lượt thi

Toán học & kết nối tuần 3

Môn Toán học - Lớp 9

Tống Phước Hiển

49 lượt thi

Toán học & kết nối tuần 3

Môn Toán học - Lớp 6

Tống Phước Hiển

72 lượt thi

Toán học & kết nối tuần 3

Môn Toán học - Lớp 7

Tống Phước Hiển

73 lượt thi

Xem thêm